Coccidiose bij kippen herkennen: Symptomen, bloed in mest en behandeling
Coccidiose bij kippen herkennen begint vaak bij subtiele signalen zoals afwijkende mest, sloom gedrag of minder eetlust. Toch kunnen de symptomen snel verergeren. Denk aan dunne mest, gele mest bij kippen of zelfs bloed in de mest. Vooral bij kuikens en jonge kippen kan coccidiose zich razendsnel ontwikkelen en ernstige schade aan de darmen veroorzaken.
Coccidiose bij kippen is een darminfectie veroorzaakt door Eimeria-parasieten. Deze parasieten beschadigen de darmwand, waardoor voedingsstoffen en vocht minder goed worden opgenomen. Het gevolg is dat kippen verzwakken, vermageren en uiteindelijk ernstig ziek kunnen worden als er niet op tijd wordt ingegrepen.
Het lastige aan coccidiose is dat je het niet altijd direct herkent. De mest kan er op het oog nog normaal uitzien, terwijl er toch al een besmetting aanwezig is. Daarom is alleen kijken naar mest niet voldoende en geeft mestonderzoek de meest betrouwbare uitslag.
De behandeling van coccidiose bij kippen bestaat uit gerichte anticoccidiosemiddelen via het drinkwater. Deze middelen pakken de parasiet direct aan. Tegelijk is het belangrijk om de omgeving droog en schoon te houden om herbesmetting te voorkomen.
In dit artikel lees je precies hoe je coccidiose bij kippen herkent, welke symptomen je kunt verwachten, wanneer je moet ingrijpen en wat je kunt doen om je kippen te ondersteunen.
Wat is coccidiose bij kippen?
Coccidiose bij kippen is een veel voorkomende darminfectie die wordt veroorzaakt door microscopisch kleine parasieten uit het geslacht Eimeria. Deze parasieten nestelen zich in de darmwand van de kip en beschadigen daar de darmcellen. Daardoor kan de darm minder goed voedingsstoffen en vocht opnemen.
Het gevolg kan zijn dat kippen klachten krijgen zoals diarree, sloomheid, minder eetlust of soms bloed in de mest. Vooral jonge kippen en kuikens kunnen gevoelig zijn voor coccidiose, omdat hun immuunsysteem nog weinig ervaring heeft met de parasiet.
De parasiet verspreidt zich via mest. Wanneer een besmette kip parasieten uitscheidt, kunnen andere kippen deze opnemen via de bodem, voer of drinkwater. In een vochtige omgeving kunnen de parasieten langer overleven en sneller besmettelijk worden. Daarom komt coccidiose vaker voor in hokken met natte bodembedekking, slechte ventilatie of veel dieren op een kleine ruimte.
Het is belangrijk om te weten dat de aanwezigheid van coccidia niet automatisch betekent dat een kip ziek wordt. In veel kippenkoppels komen kleine hoeveelheden van deze parasieten voor zonder dat de dieren klachten hebben. Problemen ontstaan meestal wanneer de infectiedruk in de omgeving toeneemt of wanneer de weerstand van de kip lager is.
Door middel van mestonderzoek krijg je duidelijkheid wat er speelt bij jou kippen en kan coccidiose goed in kaart worden gebracht.
Coccidiose bij kippen, de symptomen: hoe herken je het?
De symptomen van coccidiose bij kippen kunnen in het begin subtiel zijn en daarna snel erger worden. Omdat de parasieten de darmwand beschadigen, raakt de opname van vocht en voedingsstoffen verstoord.
Veel kippen krijgen eerst alleen afwijkende mest. De ontlasting kan dunner worden, een andere kleur krijgen of slijmerig zijn. Wanneer de infectie verder ontwikkelt, kunnen ook andere klachten zichtbaar worden.
Veel voorkomende symptomen zijn:
• dunne of waterige mest
• roodbruine of bloederige mest
• mosterdgele mest
• sloom gedrag
• minder eetlust
• vermagering
• opgezette veren
• bleke kam
• ingevallen ogen door uitdroging
Bij sommige vormen van coccidiose kan bloed in de mest verschijnen doordat de darmwand beschadigd raakt. Dit moet altijd serieus genomen worden, vooral bij jonge dieren.
Let op dat gele mest bij kippen ook een signaal kan zijn van coccidiose. Dit wordt vaak onderschat, omdat veel kippenhouders alleen letten op bloed in de mest. Juist die gele of mosterdkleurige mest kan een vroege aanwijzing zijn dat de darm uit balans is.
Kuikens en jonge kippen kunnen bij een zware infectie snel achteruitgaan. Wanneer meerdere jonge dieren tegelijk sloom worden of stoppen met eten en drinken, is het belangrijk om alert te zijn.
Het is niet altijd zo dat het duidelijk van de mest van de kippen af te lezen is zoals sommige websites en “kenners” doen vermoeden. Mest kan er best goed uit zien op het oog, er hoeft zeker niet altijd een zware afwijking hierin te zien zijn willen ze toch besmet zijn. Laat dit niet altijd bepalend zijn, maar kijk naar het totaal plaatje van je kippen.
Hoe raken kippen besmet met coccidiose?
Kippen raken besmet via mest. Wanneer een kip coccidia bij zich draagt, scheidt zij parasieten uit in de ontlasting. Deze parasieten worden oöcysten genoemd.
In een vochtige omgeving worden deze oöcysten binnen enkele dagen besmettelijk. Andere kippen kunnen ze vervolgens opnemen via voer, drinkwater of door in de bodem te pikken.
De besmetting kan zich daardoor langzaam door een hele toom verspreiden.
Factoren die het risico op coccidiose vergroten zijn onder andere:
• natte bodembedekking
• warme en vochtige omstandigheden
• slechte ventilatie
• te veel kippen op een kleine ruimte
• vuile drinkbakken
• stress of verhuizen
• nieuwe kippen zonder quarantaine
Vooral kuikens tussen ongeveer drie en acht weken leeftijd zijn gevoelig voor een besmetting.
Hoe ontstaat een uitbraak van coccidiose?
In veel kippenkoppels zijn kleine hoeveelheden coccidia aanwezig zonder dat er ziekte ontstaat. Problemen ontstaan meestal wanneer de infectiedruk in de omgeving te hoog wordt.
Wanneer veel oöcysten in het hok aanwezig zijn, kunnen kippen steeds opnieuw besmet raken. Daardoor kan de hoeveelheid parasieten in de darm snel toenemen.
Vocht speelt hierbij een grote rol. In natte bodembedekking kunnen oöcysten langer overleven en sneller besmettelijk worden. Daarom ontstaan uitbraken van coccidiose vaak in hokken waar de bodembedekking vochtig is of waar ventilatie onvoldoende is.
Ook stress kan een rol spelen. Veranderingen zoals warm weer, een voerwissel, verhuizen of een te hoge bezetting in het hok kunnen de weerstand tijdelijk verlagen. Wanneer meerdere van deze factoren samenkomen, kan een uitbraak zich snel ontwikkelen.
Hoe gevaarlijk is coccidiose bij kippen?
Coccidiose kan een ernstige ziekte zijn, vooral bij jonge kippen en kuikens. Door beschadiging van de darmwand kan de kip minder goed voedingsstoffen en vocht opnemen.
Bij een zware besmetting kan dit leiden tot uitdroging, gewichtsverlies en verzwakking. In sommige gevallen kan er ook bloedverlies optreden doordat de darmwand beschadigd raakt.
Toch betekent een besmetting met coccidia niet automatisch dat een kip ernstig ziek wordt. Kleine hoeveelheden parasieten kunnen soms door het immuunsysteem onder controle worden gehouden.
De ernst van de ziekte hangt daarom af van verschillende factoren, zoals leeftijd, weerstand, stress en de hoeveelheid parasieten in de omgeving.
Verschillende soorten coccidiose bij kippen
Bij kippen bestaan meerdere soorten Eimeria-parasieten. Elke soort tast een ander deel van de darm aan.
Daardoor kunnen de klachten verschillen. Sommige soorten veroorzaken vooral milde diarree, terwijl andere soorten meer schade aan de darmwand veroorzaken en bloedingen kunnen geven.
Omdat verschillende delen van de darm worden aangetast, kunnen ook de symptomen variëren. Bij de ene kip zie je vooral diarree, terwijl een andere kip meer last heeft van vermagering of zwakte.
Daarom is het belangrijk om altijd naar het totale beeld van de kip te kijken en niet alleen naar één symptoom.
Wanneer moet je ingrijpen bij coccidiose?
Zie je bloed in de mest, gele mest bij kippen of meerdere kippen met dezelfde klachten, dan is de kans groot dat je te maken hebt met coccidiose en is snel handelen noodzakelijk. Niet elke besmetting met coccidiose hoeft direct behandeld te worden. Het belangrijkste is om het totaalbeeld van de kip en de groep te beoordelen
Wanneer een volwassen kip nog alert is, goed eet en drinkt en alleen tijdelijk wat afwijkende mest heeft, kan het soms verantwoord zijn om eerst te observeren.
Anders wordt het wanneer kippen duidelijke ziekteverschijnselen krijgen, zoals sloomheid, stoppen met eten, sterk vermageren of bloed in de mest. Wanneer meerdere kippen tegelijk klachten krijgen, kan dat betekenen dat de infectiedruk in het hok hoog is.
Wanneer je twijfelt, laat altijd mestonderzoek doen bij je dierenarts of door mest op te sturen per post
Via een mestonderzoek is te zien of er een besmetting zit, en hoe groot deze is.
Afhankelijk daarvan kan er naar het totaal plaatje gekeken worden of er een behandeling ingezet moet worden of niet.
Doorgaans bij kuikens is dit altijd het geval. Zie je daar bloed in de mest of ziekte die snel uitbreid of meerdere kuikens treft, twijfel dan niet en schakel direct je dierenarts in.
Hoe werkt de behandeling van coccidiose?.
Wanneer er sprake is van een actieve besmetting, is het belangrijk om snel en gericht te handelen.
De behandeling van coccidiose bij kippen bestaat uit gerichte anticoccidiosemiddelen die de levenscyclus van de parasiet onderbreken. Deze middelen worden vaak via het drinkwater toegediend zodat alle kippen in de groep behandeld worden. Doorgaans ben je met het geven van 2 tot 3 dagen van deze middelen van de besmetting af. Daarna is het zaak een goede hygiëne toe te passen om herbesmetting te voorkomen.
Omdat de parasieten zich via mest verspreiden, is het meestal nodig om alle kippen te behandelen.
Naast behandeling is ook de omgeving belangrijk. Het verwijderen van natte bodembedekking en het schoon en droog houden van het hok helpt om nieuwe besmettingen te beperken.
Coccidiose bij kuikens
Kuikens zijn het meest gevoelig voor coccidiose omdat hun immuunsysteem nog geen ervaring heeft met de parasieten.
Wanneer kuikens besmet raken, kan de ziekte zich snel ontwikkelen. Jonge dieren hebben minder reserves en kunnen daardoor sneller uitdrogen en verzwakken.
De eerste signalen zijn vaak subtiel. Kuikens kunnen wat minder actief worden, minder goed groeien of afwijkende mest krijgen. In een later stadium kunnen ze sloom worden, met opgezette veren zitten of minder interesse tonen in voer.
Wanneer bloed in de mest verschijnt, moet dit altijd serieus genomen worden.
Wil je meer specifiek weten over coccidiose bij kuikens kijk dan op de pagina: Coccidiose bij kuikens
Kunnen kippen weerstand opbouwen tegen coccidiose?
Kippen kunnen na blootstelling aan coccidia een bepaalde mate van weerstand opbouwen. Het immuunsysteem leert omgaan met kleine hoeveelheden van de parasiet. Daarom zie je vaak dat volwassen kippen minder snel ziek worden dan jonge dieren.
Deze weerstand is echter niet volledig. Wanneer de infectiedruk in de omgeving hoog wordt, kunnen ook volwassen kippen alsnog klachten krijgen. Het doel van goede verzorging is daarom vooral om de infectiedruk laag te houden en de algemene gezondheid van de kippen te ondersteunen.
Waarom natuurlijke middelen niet werken bij een uitbraak zoals knoflook of kruidenmiddelen
Natuurlijke middelen worden vaak genoemd bij darmproblemen bij kippen. Sommige producten kunnen de darm ondersteunen of bijdragen aan een stabielere darmflora.
Bij een actieve coccidiosebesmetting werken natuurlijke middelen echter niet tegen de parasiet zelf. De parasieten ontwikkelen zich in de cellen van de darmwand en daarvoor zijn gerichte anticoccidiosemiddelen nodig. Het is niet verstandig om deze in te zetten. In mestonderzoeken heb ik al te vaak gezien dat deze middelen weinig tot niets doen. Met coccidiose kan je hier eigenlijk niet mee gokken, soms is het erop of eronder. En dit terwijl je vaak meer zekerheid hebt met drie dagen geven van de juiste middelen van de dierenarts welke in verhouding ook nog goedkoper zijn en waarvan de werking direct bewezen is. Uiteindelijk zijn je kippen hier meer mee geholpen.
Natuurlijke producten kunnen wel ondersteuning bieden tijdens herstel of wanneer de darm tijdelijk uit balans is. Te denken valt aan bijvoorbeeld een Multivitamine, Energy boost, of probiotica voor de darmen van je kip.
Allen verkrijgbaar in onze webshop: Weerstand en vitamines
Herstel van de darm na coccidiose
Wanneer een kip coccidiose heeft doorgemaakt, heeft de darm tijd nodig om te herstellen.
De parasieten hebben cellen van de darmwand beschadigd en het lichaam moet deze opnieuw opbouwen. Tijdens deze periode kan de spijsvertering tijdelijk gevoeliger zijn.
Kippen kunnen nog wisselende mest hebben of iets minder goed op voer reageren. Rust, schoon drinkwater en goede voeding helpen de darm om te herstellen en denk ook aan de bovenstaande middelen hierboven genoemd.
Preventie van coccidiose bij kippen
Het voorkomen van coccidiose draait vooral om het beperken van de infectiedruk in de omgeving. Een droge bodembedekking is één van de belangrijkste maatregelen. In natte bodembedekking kunnen parasieten langer overleven en sneller besmettelijk worden.
Daarnaast helpen ook:
• schone drinkbakken
• goede ventilatie
• voldoende ruimte in het hok
• regelmatige schoonmaak
• quarantaine van nieuwe kippen
Door deze maatregelen kan de kans op een uitbraak aanzienlijk kleiner worden.
Wil je weten welke bodembedekking geschikt en hygiënisch is in je kippenhok, en welke zorgt dat er minder snel coccidiose ontstaat, kijk dan eens naar het artikelen:
- Bodembedekking in het kippenhok
- Bodembedekking in de ren van jouw kippen
- Zie je afwijkende mest bij kippen , lees hier dan om andere oorzaken uit te sluiten.