Weerstand bij kippen verhogen voorkomt ziekte

Weerstand van kippen verhogen: zo help je ziekte en ellende voorkomen

De weerstand van kippen verhogen begint meestal niet met één middel, maar met de basis. Denk aan goed voer, een gezonde darm, schoon water, weinig stress, een droog hok en op tijd zien wanneer er iets niet klopt. Kippen met een goede weerstand zijn vaak minder vatbaar, blijven stabieler in conditie en herstellen sneller als ze toch ergens last van krijgen. Dat betekent niet dat een kip met een goede weerstand nooit ziek wordt. Wel dat haar lichaam vaak sterker staat als het een klap moet opvangen.

Veel beginnende kippenhouders zoeken naar iets extra’s om de weerstand van hun kippen te verhogen. Dat snap ik goed. Alleen zit de grootste winst vaak niet in iets ingewikkelds, maar in een paar dingen die je elke dag kunt beïnvloeden. De darmgezondheid speelt daarin een grote rol. Ook voeding, huisvesting, stress, ventilatie en hygiëne maken echt verschil. Uit onderzoek in de pluimveesector blijkt al langer dat juist die combinatie belangrijk is als je ziekte wilt helpen voorkomen.

Wie dus wil werken aan sterkere kippen, moet niet alleen kijken naar wat je kunt geven, maar ook naar hoe je kippen leven. Een kip die goed eet, genoeg rust heeft, schoon water krijgt en in een fris en droog hok zit, bouwt vanzelf een sterkere basis op dan een kip die telkens onder druk staat.

Voorkomen is beter dan genezen, vooral bij kippen

Waarom is weerstand zo belangrijk?

Als een kip minder weerstand heeft, zie je vaak dat kleine problemen sneller groter worden. Een beetje stress, een nat hok, verandering van weer of wat extra infectiedruk kan dan ineens veel meer doen. De kip raakt sneller van slag, herstelt slechter en wordt gevoeliger voor andere klachten.

Bij hobbykippen zie je dat bijvoorbeeld terug in wisselende mest, lusteloosheid, terugval in leg, doffe veren of telkens net niet lekker en fit overkomen. Soms is een kip niet direct ernstig ziek, maar rommelt het steeds. Juist dan is het slim om aan de basis te denken gezien dit vaak al een voorteken is dat er “iets” niet lekker zit.

Een goede weerstand helpt een kip niet alleen om ziekteverwekkers beter op te vangen.

De darm is belangrijker dan veel mensen denken

Als je wilt begrijpen hoe je de weerstand van kippen kunt verhogen, dan moet je bijna altijd bij de darm beginnen. De darm doet namelijk veel meer dan alleen voer verteren. In en rond de darm zit een groot deel van het afweersysteem. Daar wordt als het ware mee bewaakt wat er het lichaam binnenkomt. De darmwand vormt een barrière, en de bacteriën die van nature in de darm leven helpen mee om de balans te bewaren. Mensen onderschatten dit enorm. Eigenlijk werkt dit net zoals bij ons als mensen.

Als die darm gezond is, werkt de opname van voedingsstoffen beter en staat de kip van binnen sterker. Als die darm uit balans raakt, ontstaan er sneller problemen. Dan kunnen ongewenste bacteriën meer ruimte krijgen, raakt de mest eerder verstoord en neemt de algemene belastbaarheid af.

Dat is ook waarom darmgezondheid vaak terugkomt in onderzoeken naar kippengezondheid. Niet omdat de darm een modewoord is, maar omdat daar echt veel samenkomt.

Hoe raakt de darm uit balans?

Een darm raakt niet zomaar uit balans. Vaak is er een aanleiding. Soms is dat stress. Soms verkeerd of te eenzijdig voer. Soms vervuild drinkwater. Soms een infectie, een wormbesmetting of een periode van hitte. Ook een antibioticakuur of andere belasting kan invloed hebben.

Bij een verstoorde darm zie je vaak dingen zoals natte mest, meer irritatie van de darmwand, minder goede opname van voedingsstoffen en een kip die gewoon minder mooi doorloopt in conditie. Dat hoeft niet meteen heel spectaculair te zijn. Juist de subtiele dingen vallen vaak als eerste op.

Goed voer is de basis van een sterke kip

Een van de belangrijkste manieren om de weerstand van kippen te ondersteunen, is simpelweg goed voeren. Daarmee bedoel ik vooral compleet voer als basis. Niet alleen granen, niet vooral snacks en ook niet denken dat wat restjes of een beetje bijvoer genoeg is.

Een kip heeft dagelijks een hele reeks voedingsstoffen nodig. Niet alleen energie, maar ook voldoende eiwitten, aminozuren, vitamines en mineralen. Als daar tekorten in ontstaan, gaat dat ten koste van de algehele gezondheid. En daarmee ook van de weerstand.

Voor hobbykippen betekent dit meestal dat een goede legkorrel of ander volledig voer de basis moet zijn. Extra’s kunnen best, maar niet zo veel dat de kip minder van haar complete voer eet. En dat gebeurt als ik bij klanten doorvraag best vaak als ze mij benaderen met een zieke kip. Er wordt teveel bijgevoerd. Kippen eten graag lekkers. Alleen wordt de kip daar niet altijd beter van.
Hoe meer aanvullende voeding ze krijgen hoe minder basis voeding ze eten.

Welke vitamines en mineralen belangrijk zijn

Er zijn verschillende vitamines en mineralen die een rol spelen bij de afweer. Denk aan vitamine A, D en E, maar ook aan selenium en zink. Deze stoffen ondersteunen onder andere de slijmvliezen, de afweercellen en de bescherming van lichaamscellen.

Het belangrijkste om te onthouden is dit: als je basisvoer goed is, krijgt een kip daar normaal al veel van binnen. Maar als de voeding lange tijd niet klopt, kan dat wel degelijk doorwerken in de weerstand.

Ook in stressvolle periodes kan de behoefte oplopen. Denk aan rui, hitte, herstel na ziekte, opgroeien of een periode van veel druk op de groep. Dan kan een tijdelijke aanvulling soms logisch zijn, maar het vervangt nooit een slechte basis.

Kan darmondersteuning helpen?

Natuurlijke zuren voor de weerstand van je kip — Middelen met natuurlijke zuren

Ja, dat kan. Onderzoek laat zien dat bepaalde vormen van darmondersteuning interessant kunnen zijn bij kippen, vooral omdat een gezonde darm en een sterkere weerstand zo nauw met elkaar verbonden zijn.

Een van de dingen waar in de proffesionele pluimveehouderij veel naar is gekeken en onderzocht is, zijn organische zuren. Dat zijn zuren zoals mierenzuur, melkzuur, propionzuur en azijnzuur. Die worden gebruikt om de darmomgeving minder gunstig te maken voor sommige ongewenste bacteriën. Er zijn studies die laten zien dat dit kan helpen bij darmgezondheid en dat het ook invloed kan hebben op de weerstand.
In deze onderzoeken is duidelijk gebleken dat het antibiotica kan reduceren bij oa pluimvee of zorgen voor een verminderde parasieten druk

Een voorbeeld daarvan is Avi Flora Pro, dat wordt ingezet als aanvulling in periodes van stress, rui, minder weerstand wanneer kippen gevoeliger zijn.

Dat betekent niet dat elk zuurproduct automatisch goed werkt of dat je er alles mee oplost want hier zijn misvattingen over. Wel dat het principe van darmondersteuning via zulke zuren serieus is onderzocht en niet zomaar uit de lucht komt vallen. En dan bedoel ik niet de kruidenmixjes waarvan fabrikanten beweren dat ze op basis van zuren werken, deze middelen zijn geen vergelijk met de echte zuren die in de pluimvee houderij worden ingezet zoals bovenstaande producten.

Het is vooral belangrijk om te onthouden dat zulke ondersteuning meestal alleen goed werkt als de rest ook klopt. Dus als het hok te vochtig is, de kippen veel stress hebben en het voer niet goed is, dan ga je dat niet wegpoetsen met één toevoeging.

Niet alles mag vermeld wordt dus vraag gerust waar iets ondersteunend bij kan zijn

Probiotica en gefermenteerd voer

Ook probiotica worden vaak genoemd als het gaat om weerstand en darmgezondheid. Dat zijn goede bacteriën die kunnen helpen om de darmflora in balans te houden. In onderzoek bij pluimvee zie je dat probiotica gunstig kunnen zijn voor de darm en daardoor indirect ook voor de gezondheid en belastbaarheid van kippen.

Bij hobbykippen wordt ook vaak gefermenteerd voer genoemd. Dat is voer dat een tijd in water heeft gestaan en waarbij melkzuurbacteriën zich ontwikkelen. Dat kan een mooie aanvulling zijn, mits het schoon en goed gebeurt.
Kijk hier:

Het is wel slim om daar nuchter in te blijven. Gefermenteerd voer is geen wondermiddel. En als het niet fris en schoon wordt gemaakt, kun je ook problemen krijgen. Het kan dus best een nuttige ondersteuning zijn, maar alleen als je weet wat je doet en als de basis verder in orde is.

Stress is een grotere boosdoener dan vaak gedacht

Veel kippenhouders denken bij stress vooral aan schrik of paniek. Maar stress zit ook in kleine dingen die elke dag terugkomen. Een te klein hok. Te weinig zitruimte. Onrust in de groep. Een kip die steeds wordt weggejaagd. Geen schuilplekken. Slechte ventilatie. Roofdieren in de buurt. Hitte. Telkens veranderingen.

Een kip die voortdurend onder spanning staat, gebruikt energie anders. Dat gaat ten koste van herstel, rust en afweer. Daardoor kan de weerstand afnemen. Dat zie je niet altijd direct, maar wel na verloop van tijd.

Stress is dus niet iets vaags. Het is echt een factor die invloed heeft op de gezondheid van kippen. En vaak ook een factor die mensen onderschatten.
Wil je meer weten: Stress en afwijkend gedrag bij kippen

Frisse lucht en een droog hok maken meer uit dan veel mensen denken

Een kippenhok hoeft niet warm te zijn, maar wel droog en goed geventileerd. Dat is een belangrijk verschil. Veel problemen ontstaan niet doordat een hok koud is, maar doordat het vochtig, muf en vies is.

Als lucht in een hok niet goed ververst, hopen vocht, stof en ammoniak zich op. Ammoniak ontstaat uit mest en irriteert de luchtwegen en ogen. Dat maakt kippen gevoeliger en zet druk op hun weerstand. Een kip die nacht na nacht in een benauwd hok zit, staat gewoon minder sterk.

Daarom is frisse lucht zo belangrijk. Niet in de vorm van harde tocht over de kippen heen, maar wel door ventilatie waardoor vervuilde lucht weg kan en frisse lucht binnenkomt. Dat helpt de luchtwegen en draagt bij aan een gezondere leefomgeving.
Lees hier over de bodembedekking van je kippenhok

Schoon water is belangrijker dan extra’s

Als je één ding niet moet onderschatten, is het drinkwater. Kippen drinken iedere dag. Als waterbakken vies zijn, slijmerig worden of vol mest belanden, krijgen ziektekiemen veel meer kans. Schoon water is dus niet alleen een praktisch punt, maar ook echt een gezondheidsmaatregel. Dagelijks verversen en de bakken goed schoonhouden helpt om de infectiedruk te verlagen.

Zeker in warme periodes is dat belangrijk. Dan drinken kippen meer, warmt water sneller op en ontstaan bacteriën sneller. Een schone drinkbak op een goede plek is dan veel waardevoller dan allerlei losse toevoegingen in vervuild water.
In waterbakken ontstaat al snel een biofilm (groene aanslag), dit is ziekmakend voor kippen. De zuren in de Gustoso Darmbalans en de Avi Flora zijn dusdanig gunstig dat het de ph veranderd waardoor ze dus werken op de darmflora maar ook op evt bacterie en alg groei in de waterbak. Wanneer je dit gebruikt zul je zien dat er geen groene aanslag meer in je waterbak komt.

Hygiëne helpt om de infectiedruk laag te houden

Een kip kan best wat hebben, maar niet als de omgeving voortdurend vol druk zit van mest, vocht, parasieten en ziektekiemen. Daarom is hygiëne zo belangrijk.

Dat betekent niet dat alles steriel moet zijn. Kippen mogen best scharrelen en kippen blijven kippen. Maar het betekent wel dat mest niet moet ophopen, bodembedekking droog moet blijven, voer niet nat en vies mag worden en het hok regelmatig goed moet worden uitgeschoond.

Vooral natte bodems en vieze plekken geven veel problemen. Daar krijgen bacteriën, schimmels en parasieten meer kans. En dan neemt de druk op het afweersysteem toe.

Biosecurity klinkt groot, maar is voor hobbykippen ook gewoon handig

Biosecurity is een moeilijk woord voor iets heel praktisch: zorgen dat ziekte niet makkelijk binnenkomt en zich niet makkelijk verspreidt.

Dat begint bij simpele dingen. Nieuwe kippen niet meteen bij de rest zetten. Niet zomaar kippen van verschillende plekken mengen. Schoenen en materiaal schoon houden als je ergens anders bij kippen bent geweest. Wilde vogels zo min mogelijk bij voer en water laten komen. Snel ingrijpen als een kip duidelijk niet fit is.

Voor hobbyhouders klinkt dat soms overdreven, maar veel ellende begint juist met een kleine insleep of met te laat ingrijpen. Even apart zetten en goed kijken is vaak verstandiger dan denken dat het wel overwaait.

Parasieten ondermijnen de weerstand ook

Als een kip last heeft van wormen, bloedluis of andere parasieten, kost dat energie. Soms heel veel meer dan je op het eerste gezicht ziet. Een kip kan dan onrustiger slapen, minder goed eten, slechter in conditie blijven of gewoon minder mooi meelopen met de rest.

Dat komt omdat het lichaam steeds moet compenseren. Er gaat energie naar het omgaan met die belasting. En energie die daaraan opgaat, kan niet naar herstel, leg, rui of weerstand.

Daarom is parasieten onder controle houden ook een belangrijk deel van preventie. Niet door zomaar blind te behandelen, maar door goed te observeren, waar nodig te controleren en de leefomgeving zo te maken dat parasieten minder kans krijgen.

Vaccinatie hoort ook bij preventie

Vaccinatie verhoogt niet de algemene weerstand op een brede manier, maar het helpt wel om gerichte bescherming op te bouwen tegen bepaalde ziekten. Het immuunsysteem leert daardoor sneller reageren als het later met zo’n ziekteverwekker in aanraking komt.

Voor hobbykippen is dat niet altijd overal hetzelfde geregeld, maar het blijft wel een onderdeel van preventie waar je naar kunt kijken, zeker bij bepaalde ziekten of als je dieren van elders haalt.

Ook hier geldt weer dat de basis belangrijk blijft. Een vaccin werkt niet als vervanging van slechte verzorging. Een kip die al verzwakt is, veel stress heeft of in een ongezonde omgeving leeft, blijft kwetsbaarder.

Wat kun je praktisch doen om de weerstand van kippen te verhogen?

Begin altijd bij deze punten. Geef volledig voer als basis en laat snacks niet de hoofdrol krijgen. Zorg elke dag voor schoon drinkwater. Houd het hok droog en fris. Kijk kritisch naar ventilatie. Verminder stress in de groep door ruimte, rust en schuilmogelijkheden. Let op signalen van parasieten. Zet nieuwe kippen tijdelijk apart. En ondersteun de darm alleen gericht, niet lukraak.

Dat klinkt misschien eenvoudig, maar juist daarin zit de meeste winst. Vaak niet in het ingewikkelde, maar in het consequent goed doen van de basis.

Mijn kijk hierop

Ik heb Marek in mijn toom sinds vermoeddelijk een aantal jaar. Sinds ik bezig ben gegaan met mijn bodembedekking, hygiëne in mijn kippenhok, mij verdiept hebt in de voeding, preventief mestonderzoek ben gaan doen, en preventief organische zuren ben gaan toe voegen elke 3 weken in het drinkwater van mijn kippen, heb ik al een jaar een ziekte en uitval meer gehad. En dat terwijl ik de 2 jaar daarvoor continue kippen verloor.
Af en toe geef ik ondersteunende middelen of voeding voor de gezondheid en mijn inziens is dit voor mij echt een goede en eigenlijk simpele basis om de weerstand hoog te houden. Een zieke kip is vaak lastig weer gezond te krijgen. Voorkomen van ziek worden is zoveel makkelijk.
Om die reden is onze webshop ook dusdanig ingericht met middelen waarvan we qua werking achterstaan en welke wat kunnen toevoegen tav de verzorging, gezondheid en welzijn van onze kippen.

Lees hier meer over:

Bronnen

Frontiers in Nutrition, onderzoek naar organische zuren en darmgezondheid bij pluimvee
Poultry Science, review over vitamines en het immuunsysteem van kippen
Peer reviewed reviews over darmgezondheid, microbiota en immuniteit bij pluimvee via PubMed en PMC
FAO, richtlijnen over diergezondheid en biosecurity bij pluimvee
Merck Veterinary Manual, informatie over backyard poultry en managementgerelateerde gezondheidsproblemen
EFSA, publicaties over welzijn, stress en gezondheidsrisico’s bij pluimvee
Wetenschappelijke en veterinaire literatuur over preventie, vaccinatie en infectiedruk bij kippen
IntechOpen (2023) Acidifiers as Alternatives for Antibiotics Reduction and Gut Health Improvement for Poultry
Applications of Organic Acids in Poultry Production: An Updated and Comprehensive Review: agriculture 2024

Heb je een korte vraag over een zieke kip? Ik help je graag, app mij gerust.

Ontdek direct Mestonderzoek kippen, Gezondheidsproducten of lees mijn artikelen over gezondheid en ziektes en hoe je je kippen kunt ondersteunen.