Grit en maagkiezel bij kippen: wat is het verschil en hebben kippen dit nodig?
Grit en maagkiezel bij kippen zijn niet hetzelfde. Maagkiezel helpt bij het malen van voer in de spiermaag en ondersteunt de vertering. Oesterschelp, vaak grit genoemd, levert calcium voor sterke eierschalen. Beide zijn belangrijk, maar hebben een verschillende functie in het lichaam van de kip.
Grit en maagkiezel bij kippen worden vaak in één adem genoemd, maar het zijn dus twee totaal verschillende dingen. Toch ontstaat hier de meeste verwarring. Veel kippenhouders vragen zich af of kippen grit nodig hebben, of grit hetzelfde is als kalk, en of maagkiezel echt noodzakelijk is wanneer je gewoon legkorrel voert.
Het korte antwoord is dit: maagkiezel helpt bij de vertering van voer. Oesterschelp levert calcium voor sterke eierschalen. Beide hebben een eigen functie in het lichaam van de kip.
Maar om echt te begrijpen waarom dit belangrijk is, moeten we iets dieper kijken naar hoe het lichaam van een kip werkt.
Hoe werkt de spijsvertering van een kip eigenlijk?
Een kip heeft geen tanden. Ze kan haar voer niet kauwen zoals wij dat doen. Alles wat ze eet wordt in één keer doorgeslikt. Het voer komt eerst in de krop terecht. Daar wordt het tijdelijk opgeslagen en bevochtigd. Vervolgens gaat het naar de kliermaag waar verteringssappen worden toegevoegd. Daarna komt het in de spiermaag terecht.
De spiermaag is een krachtige spier die het voer fijnmaalt. Maar die spier kan dat niet alleen. Daar heeft ze hulp bij nodig. En die hulp komt in de vorm van kleine harde steentjes. Dat is maagkiezel.
Zonder maagkiezel kan grof voer niet goed worden vermalen. Dat betekent dat voedingsstoffen minder efficiënt worden opgenomen in de darmen. Op korte termijn merk je daar misschien weinig van. Op langere termijn kan het invloed hebben op conditie, weerstand en mestkwaliteit.
Wat is maagkiezel bij kippen?
Maagkiezel bestaat uit kleine harde steentjes, meestal van graniet. Deze steentjes lossen niet op. Ze blijven in de spiermaag liggen en helpen bij het vermalen van graan, zaden, gras en andere grove bestanddelen.
Je kunt maagkiezel zien als de tanden van de kip.
Wanneer je kippen hele granen voert, maïs geeft of veel groenvoer aanbiedt, dan is maagkiezel essentieel. Ook kippen die keukenrestjes krijgen hebben baat bij maagkiezel. Het zorgt ervoor dat het voer voldoende wordt fijngemalen voordat het in de darmen terechtkomt.
Geef je uitsluitend fijngemalen legkorrel en scharrelen je kippen veel buiten op natuurlijke grond, dan pikken ze vaak zelf kleine steentjes op. Toch blijft het verstandig om maagkiezel altijd beschikbaar te stellen. Vooral in natte periodes of bij zachte bodems vinden kippen minder geschikte steentjes.
Een slechte vertering kan zich uiten in natte mest of een doffere bevedering. In sommige gevallen kan langdurige verstoring van de vertering bijdragen aan algemene verzwakking. Dat zie je bijvoorbeeld terug bij kippen die gevoeliger worden voor aandoeningen uit het overzicht van veelvoorkomende kippenziektes
Wat is grit bij kippen?
Hier begint de verwarring. In winkels wordt het woord grit vaak gebruikt als verzamelnaam. Maar technisch gezien zijn er twee soorten.
Onoplosbare grit is maagkiezel. Oplosbare grit bestaat uit gemalen oesterschelp of kalksteen.
Dit tweede type grit lost op in het spijsverteringskanaal en levert calcium. Het helpt niet bij het malen van voer. Het heeft een compleet andere functie.
Wanneer iemand vraagt of grit hetzelfde is als kalk, dan bedoelt die persoon meestal oesterschelp. En ja, oesterschelp is een calciumbron. Maar het vervangt geen maagkiezel.
Leuk weetje. Wist je dat leggende hennen vaak juist in de namiddag en vroege avond meer oesterschelp opnemen dan eerder op de dag? Onderzoek laat zien dat dit geen toeval is. De eischaal wordt namelijk vooral ’s nachts gevormd, wanneer de kip op stok zit en niet eet. Het lichaam “weet” als het ware dat er in de nacht calcium nodig is voor de schaalvorming.
Door in de namiddag extra oesterschelp op te nemen, zorgt de hen ervoor dat er voldoende calcium beschikbaar is op het moment dat de schaal wordt opgebouwd. Langzaam oplosbare calciumbronnen zoals oesterschelp zijn hier ideaal voor. Ze lossen geleidelijk op in het spijsverteringskanaal, waardoor het calcium verspreid over meerdere uren vrijkomt. Dat sluit perfect aan bij het nachtelijke proces van schaalvorming.
Sneller opneembare calciumoplossingen worden juist vaak al overdag opgenomen en zijn minder geschikt als basisvoorziening. Daarom blijft oesterschelp, los aangeboden in een apart bakje, de meest natuurlijke en veilige manier om leggende hennen te ondersteunen.
Het is ook de reden waarom je maagkiezel en oesterschelp niet samen moet aanbieden in één mengsel. Maagkiezel blijft in de spiermaag liggen en helpt bij het malen van voer. Oesterschelp lost op en wordt opgenomen als calcium. Wanneer je ze mengt, kunnen kippen niet meer precies kiezen wat ze nodig hebben. Een hen die extra calcium wil opnemen, krijgt dan automatisch ook maagkiezel binnen, en omgekeerd. Door beide apart aan te bieden, kan het lichaam zelf reguleren wat nodig is voor vertering én schaalvorming.
Hebben kippen grit nodig?
Ja. Maar het hangt af van welk type grit je bedoelt.
Hebben kippen maagkiezel nodig? In de meeste gevallen wel. Zeker wanneer ze grof voer krijgen.
Hebben kippen oesterschelp nodig? Dat geldt vooral voor leggende hennen.
Leggende hennen hebben dagelijks veel calcium nodig om een sterke eischaal te vormen. Een eierschaal bestaat grotendeels uit calcium. Wanneer een hen regelmatig eieren legt, gebruikt ze een aanzienlijke hoeveelheid van haar calciumreserves. Krijgt ze onvoldoende binnen, dan zie je dat vaak terug in de schaal. Dunschalige eieren of eieren zonder schaal kunnen een signaal zijn van een tekort. Dit speelt ook een rol bij aandoeningen zoals windeieren bij kippen en legnood bij kippen.
Door oesterschelp los aan te bieden, kan een hen zelf bepalen hoeveel calcium ze nodig heeft. Het lichaam reguleert dit verrassend nauwkeurig.
Wanneer hebben kippen extra calcium nodig?
Een hen die volop in de leg is, heeft meer calcium nodig dan een hen die tijdelijk niet legt. Zie je herhaaldelijk zachte schalen, dan kan het zinvol zijn om de calciumvoorziening te bekijken.
Soms is alleen oesterschelp niet voldoende. Bijvoorbeeld wanneer kippen intensief leggen of herstellen van legproblemen. In dat soort situaties kan aanvullende ondersteuning tijdelijk helpen. Denk bijvoorbeeld aan periodes waarin ook andere legproblemen voorkomen, zoals beschreven bij eiconcrement bij kippen
Het is echter belangrijk om onderscheid te maken tussen structureel en tijdelijk. Structureel overdoseren is niet verstandig.
Te veel calcium bij kuikens en jonge hennen
Waar leggende hennen extra calcium nodig hebben, geldt dat niet voor kuikens of jonge hennen die nog niet leggen. Kuikenvoer bevat al een zorgvuldig afgestemde verhouding calcium, fosfor en vitamine D3. Deze balans is essentieel voor een gezonde botontwikkeling.
Wanneer jonge dieren langdurig te veel calcium binnenkrijgen, kan dat belastend zijn voor de nieren. Dat risico ontstaat bijvoorbeeld wanneer kuikens legkorrel krijgen of wanneer oesterschelp standaard door het voer wordt gemengd. Daarom is het belangrijk om calcium altijd los aan te bieden, zodat alleen de dieren die het nodig hebben het opnemen.
Hoe zit het met hanen?
Hanen leggen geen eieren en hebben dus geen verhoogde calciumbehoefte. Ze hebben wel maagkiezel nodig voor een goede vertering. Wanneer oesterschelp los wordt aangeboden, zullen hanen er doorgaans weinig van eten. Hun lichaam vraagt er simpelweg niet om.
Het mengen van oesterschelp door het voer kan echter wél leiden tot overmatige opname bij dieren die het niet nodig hebben.
Wat kan er misgaan zonder maagkiezel?
Wanneer kippen grof voer krijgen zonder maagkiezel, kan het voer onvoldoende worden vermalen. Dat kan leiden tot een minder efficiënte opname van voedingsstoffen. Op langere termijn kan dit invloed hebben op conditie, verenpak en weerstand. Een verstoorde vertering kan ook bijdragen aan problemen in de darmgezondheid, wat weer invloed kan hebben op het algehele welzijn.
Neem bijvoorbeeld problemen met de krop zoals een kropverstopping bij kippen.
Een gezonde spijsvertering is immers de basis van een sterke kip.
Wat kan er misgaan zonder voldoende calcium?
Een calciumtekort bij leggende hennen zie je meestal eerst terug in de kwaliteit van de eischaal. Dunne of zachte schalen zijn vaak het eerste signaal. Langdurige tekorten kunnen zelfs de botstructuur aantasten. Dat maakt hennen gevoeliger voor breuken en verzwakking.
Daarom is het belangrijk om bij terugkerende schaalproblemen niet alleen naar voeding te kijken, maar ook naar het bredere plaatje van gezondheid en legbelasting.
Hoe bied je grit en maagkiezel het beste aan?
De veiligste manier is om maagkiezel en oesterschelp apart aan te bieden in twee losse bakjes. Zo kunnen kippen zelf bepalen wat ze nodig hebben zoals je gelezen hebt.
Wij hebben daar in de webshop super mooie en makkelijke bakjes voor, namelijk de V feedr pluimvee voerbakje met zo nodig een wandbevestiging, wij gebruiken ze zelf ook en zijn erg ideaal, zowel aan gaas te bevestigen als tegen een wandje.
Houd de bakjes schoon en droog. Vervang de inhoud regelmatig. Meng ze niet standaard door elkaar.
Ook buiten scharrelende kippen hebben baat bij extra aanbod, zeker in natte seizoenen.
Samenvatting:
Maagkiezel ondersteunt de vertering door het malen van voer in de spiermaag. Oesterschelp levert calcium voor sterke eierschalen en botten. Hebben kippen grit nodig? Ja. Maar alleen wanneer je begrijpt welk type grit je aanbiedt en waarom.
Door maagkiezel en calcium apart aan te bieden, ondersteun je zowel de spijsvertering als de leggezondheid van je kippen.
Meer lezen?: