Planten in de kippenren: welke overleven het echt?
Controleer voor jezelf de giftigheid van de planten, deze selectie komt voort uit ervaringen van mezelf, kippenhouders en klanten.
Je zet een mooie plant in de ren, en drie dagen later staat er een kaal stokje. Dat is geen pech, en het ligt niet aan jou. Het ligt aan de plantkeuze.
Planten die het overleven in een kippenren zijn bijna altijd houtig, stevig of sterk geurend. De vlinderstruik is de betrouwbaarste keuze: hij groeit snel, staat er binnen twee jaar als een huis, en het blad is zo viltig en bitter dat kippen er niet aan beginnen. Ook wilg, meidoorn, kersenlaurier en lavendel doen het goed. Zachte, sappige planten worden binnen een paar dagen opgegeten of uitgegraven. Geef een nieuwe plant een half jaar bescherming rond de wortels, dan haalt hij het meestal wel.
Hieronder vind je een compleet overzicht: sterke struiken en bomen, beplanting voor natte grond, winterdekking, roofdierwering, bes- en fruitstruiken, kruiden, vaste planten, klimmers voor over het dak, en planten die je bewust laat opeten. Verderop lees je ook waarom een kale ren vaak maar half gebruikt wordt, en wat dat te maken heeft met de wilde voorouders van de kip.
Welke struiken en bomen geven de meeste dekking?
De vlinderstruik is de betrouwbaarste keuze die er is. Hij groeit hard, staat er binnen twee jaar als een huis, en het blad is zo viltig en bitter dat kippen er niet aan beginnen. Hij bloeit op hout van hetzelfde jaar, dus je kunt hem elk voorjaar flink terugsnoeien zonder dat je bloei verliest.
Wilg is de goedkoopste optie. Een afgesneden tak van schietwilg of katwilg wortelt gewoon in vochtige grond, en van gebogen wilgentenen maak je binnen één seizoen een levende wilgenhut. Een treurwilg geeft een heel ander beeld, een groen gordijn tot op de grond, en een knotwilg blijft juist compact als je hem elke paar jaar terugzet.
De vlier hoort in dit rijtje thuis. Hij wordt groot, geeft veel schaduw, en het enige aandachtspunt is de onrijpe bes: knip trossen die binnen pikbereik hangen gewoon even weg, rijpe bessen zijn geen enkel probleem.
Het krentenboompje, voor kleinere ruimtes is het krentenboompje een topper: witte bloei in april, oranjerode herfstkleur, lichte schaduw, en kippen laten hem volledig staan. De (krul) Hazelaar is een andere goede keuze, je kunt hem elke paar jaar tot bijna bij de grond terugzetten waarna hij dichter teruggroeit dan hij was, en je houdt er meteen takken aan over om jonge planten mee af te schermen.
Hulst, voor stekelige bescherming zijn hulst en vuurdoorn de bekendste namen, beide groenblijvend met blad waar geen kip aan begint. Verder zijn er heesters die je bij elk tuincentrum vindt en die jarenlang meegaan zonder verzorging: sering, kornoelje, boerenjasmijn, weigela, spirea en rode ribes. Brem is een onderschatte optie voor droge, arme grond, met felgele bloei en blad dat kippen negeren.
Hortensia staat officieel als licht giftig te boek, maar gaat in de praktijk vrijwel altijd goed, en geeft juist veel blad en dus veel schaduw en kippen blijven er doorgaans altijd vanaf.
Lijsterbes is een inheemse boom vol bessen waar vogels op afkomen, magnolia geeft groot glanzend blad en veel schaduw, en een eikenboom past goed als je een grotere ren hebt.
Fruitbomen, heb je ruimte, dan kunnen appel, peer, pruim, kers en moerbei ook prima, mits je gevallen fruit op tijd opraapt. Vijg lukt inmiddels goed in Nederland op een beschutte plek. Notenboom geeft flinke schaduw, maar let op: onder een volwassen walnoot groeit weinig anders, omdat de boom een stof afgeeft die andere planten remt.
Een paar planten die je vaak in kippenrennen tegenkomt verdienen een korte kanttekening: rododendron, buxus, brem en wilde kastanje. Kippen laten ze in de praktijk vrijwel altijd met rust, en veel mensen hebben ze al jaren zonder problemen in de ren staan. Toch bevatten ze, anders dan bijvoorbeeld hortensia of klimop, stoffen die bij opname niet zonder meer onschuldig zijn. Meer hierover lees je in mijn artikel over giftige planten voor kippen.
Wat plant je in een natte of modderige ren?
Op zware klei of een laaggelegen ren staat in de winter het water, en dat overleven de meeste struiken niet.
Een Els is dan de oplossing. Die groeit van nature in beekdalen en verdraagt heel goed natte voeten. Hij groeit ook snel, omdat hij via zijn wortels samenwerkt met stikstofbindende bacteriën.
Wilg of een wilg op stam is ook geliefd: een wilg verdampt enorme hoeveelheden water.
Wat geeft dekking in de winter?
Dit is het stuk dat vaak wordt vergeten. Je plant in het voorjaar, alles groeit dicht, en in november is de ren weer kaal, precies in de maanden met de meeste wind en regen.
Kersenlaurier en hulst zijn hiervoor de meest voor de hand liggende keuzes, groenblijvend, snel dicht en overal verkrijgbaar.
Jeneverbes doet hetzelfde met een ander uiterlijk: naaldachtig, groenblijvend, en kippen laten hem volledig links liggen.
Een gewone conifeer of spar blijft ook het hele jaar groen, al moet ik zeggen: bij ons werden de coniferen door onze kippen wel kaalgeplukt. Doorgaans gaat dit goed, maar het is dus geen garantie.
Wil je iets bijzonders, dan is niet-woekerende bamboe, in de winkel te vinden onder de naam fargesia, een goede keuze: die geeft het hele jaar een dicht scherm precies op de hoogte waar een kip onder kan schuilen.
Yucca werkt weer heel anders: de scherpe puntbladeren houden zichzelf staande, blijven het hele jaar gelijk, en kippen kruipen er graag onderdoor om te schuilen. Sterke keuze op droge grond.
Een haagbeuk- of beukenhaag houdt zijn blad niet vast in groene vorm, maar het wordt bruin en blijft hangen tot het voorjaar, waardoor er ook in januari nog een windkering staat.
Klimop tegen het gaas of een schuurmuur vormt binnen een paar jaar een dichte groene wand, en kippen laten hem staan omdat hij bitter is.
Nog een tip die niets kost: gebruik oude kerstbomen. Een paar bij elkaar in een hoek geven een hele winter dekking, precies in het seizoen dat de rest kaal is. Laat daarnaast je siergrassen gewoon staan, een pol prachtriet blijft de hele winter overeind en geeft dekking. Knip pas in maart terug.
Welke struiken laten kippen met rust?
Dit is een vraag die veel gesteld wordt, dus voor de duidelijkheid op een rij: vlinderstruik, wilg, meidoorn, hulst en kersenlaurier, hortensia’s worden door kippen vrijwel altijd links laten liggen. Bij vlinderstruik komt dat door het viltige en bittere blad, bij hulst door de stekels, en bij meidoorn door de combinatie van doorns en taai blad. Wilg wordt simpelweg genegeerd, zonder duidelijke afweerreden, kippen lijken er gewoon geen interesse in te hebben.
Welke beplanting houdt roofdieren tegen?
Meidoorn is de klassieke veekering. Lange scherpe doorns, dicht dooreengroeiend, en hij laat zich goed snoeien. Een kat of marter komt er niet zomaar door. Hij is inheems, dus insecten en zangvogels profiteren mee.
Japanse rozenbottel vormt een stekelig pak waar niets doorheen komt, groeit op arm zand en verdraagt wind.
Duindoorn is misschien de stekeligste van allemaal en doet het uitstekend op droge zandgrond.
Vuurdoorn heeft als voordeel dat hij groenblijvend is, dus hij werkt ook in de winter.
Zet dit soort hagen net buiten de ren, niet erin. Anders sta je bij elk ei dat naast het nest ligt met je armen tussen de doorns.
Welke bes- en fruitstruiken overleven het?
Jostabes is de winnaar. Kruising tussen zwarte bes en kruisbes, doornloos, en fors genoeg om echt schaduw te geven.
Zwarte bes, rode bes en kruisbes doen het ook goed, want kippen negeren het blad. Wat op kniehoogte hangt is weg, alles daarboven blijft zitten.
Bramen en frambozen langs het hek werken dubbel: schaduw langs de rand, en met doornrijke rassen meteen een barrière. Wil je er zelf bij kunnen, kies dan een doornloos ras.
Liguster hoort ook in dit rijtje thuis. Een veelgebruikte hegplant die kippen grotendeels met rust laten, en die dicht genoeg groeit om beschutting te geven.
Welke kruiden laten kippen met rust?
Lavendel is de betrouwbaarste. Het blad is bitter door de etherische oliën.
Rozemarijn, salie, hysop en bonenkruid verhouten snel, en zodra ze houtig zijn valt er niets zachts meer te pikken.
Lavas, ook bekend als maggiplant, wordt anderhalve meter en is te sterk van smaak om aangevreten te worden. Bronsvenkel doet iets vergelijkbaars en ruikt naar anijs.
Kattenkruid is taai, bloeit maanden achter elkaar en komt na elke snoeibeurt terug.
Duizendblad heeft fijn verdeeld, aromatisch blad dat meestal blijft staan.
Citroengeranium ruikt zo sterk dat de meeste kippen er niet aan beginnen. Niet winterhard, dus binnen overwinteren.
Welke vaste planten en grassen blijven overeind?
Vrouwenmantel ziet er zacht uit maar is bijzonder taai en komt na elke beschadiging terug, wordt hier heel goed met rust gelaten, bloeit ook prachtig.
Ooievaarsbek, en dan vooral de soort met dik aromatisch blad, vormt een dichte mat en verdraagt schaduw.
Bergenia heeft leerachtig blad dat kippen niet aantrekkelijk vinden. Perfect om de kale voet van een struik mee te bedekken.
Zeeuws knoopje en schildpadbloem houden zich goed staande, en kaardebol is stekelig, wordt twee meter en zaait zichzelf uit.
Bij de grassen is prachtriet de topper. Een pol van twee meter die zo dicht is dat kippen er niet doorheen komen, dus ze kruipen ertegenaan.
Lampenpoetsersgras en vedergras blijven lager, en blauw schapengras is een klein bolletje dat je overal tussendoor kunt zetten.
Wat kun je over het dak laten groeien?
Deze klimmers plant je buiten het gaas, dus de kippen kunnen er niet bij. Vervolgens laat je ze over het dak of tegen de gevel groeien.
Kiwi geeft groot blad en dus echte schaduw. Hij wordt zwaar, dus controleer je constructie.
Passiebloem en klimhortensia doen het goed op een stevig frame. Klimhortensia hecht zichzelf en verdraagt schaduw.
Hop groeit in één seizoen tot zes meter en sterft in de winter af, handig als je dan weer licht wilt.
Ramblerrozen groeien enorm en geven doorns waar je nog iets aan hebt.
Toscaanse jasmijn blijft groen en geeft in juni een sterke, zoete geur. Winterjasmijn bloeit geel tegen een kale muur, precies wanneer er verder niets bloeit.
Een begroeid dak scheelt meer dan je denkt. Blad vangt de zon op voordat die het dak raakt, en verdampt bovendien water. Een golfplaat doet geen van beide.
Hoe bescherm je een nieuwe plant?
Mensen denken vaak dat hun plant wordt opgegeten. Maar kippen zijn ook heel goed in graven, en vaker wordt een plant uitgegraven dan opgegeten. Een plant die nog niet geworteld is en waar dagelijks omheen wordt gescharreld, verliest het contact tussen wortel en grond en droogt uit. Het blad staat er dan nog prachtig bij, maar de plant is al verloren.
Bij kleine planten zet je tijdelijk een kooitje van volièregaas of bouwstaalmat om de plant. Let op dat de mazen klein genoeg zijn dat een kip haar kop er niet doorheen krijgt. Bij grotere struiken en bomen hoef je alleen de voet te beschermen. Een ring van stenen of tegels rond de stam, met daaroverheen houtsnippers, maakt graven bij de wortels vrijwel onmogelijk.
Houd dat een half jaar tot een heel groeiseizoen aan. Plant het liefst in het najaar, dan wortelt de plant door de winter heen in vochtige grond. Nog een detail dat veel uitmaakt: verse potgrond is een uitnodiging. Los, vochtig en geurig, precies waar een kip in wil scharrelen. Leg er meteen na het planten houtsnippers of grove stenen over.
Helpen planten tegen vliegen en muggen?
Lavendel, citroengeranium, rozemarijn, salie, citroenmelisse en munt geven etherische oliën af die insecten deels afstoten. Zet ze langs de buitenrand, want binnen de ren worden de zachtere soorten toch opgegeten.
Verwacht er niet te veel van. Het effect is bescheiden en werkt alleen dichtbij. Droog strooisel, een schone mestplank en goede ventilatie doen veel meer tegen vliegenoverlast dan welke plant ook.
Leuk weetje: Waarom gebruiken kippen een kale ren maar half?
Een kale ren wordt vaak maar half gebruikt. Niet omdat er te weinig ruimte is, want die is er meestal genoeg. De kippen lopen er alleen niet doorheen. Ze blijven hangen vlak bij het hok, en de rest van de ren ligt erbij alsof hij niet bestaat.
Dat zie je terug in Deens onderzoek. Onderzoekers keken bij tientallen koppels hoever de kippen de ren in liepen, en het beeld was steeds hetzelfde: de meeste kippen bleven dicht bij het hok, en hoe verder een plek van het hok af lag, hoe minder kippen er kwamen.
Dat past bij waar de kip vandaan komt. Ze stamt af van een bosvogel (bankivahoen), en voor zo’n vogel is open, kaal terrein geen fijne plek: niks om onder te schuilen, en van ver te zien voor een roofvogel. Zet je struiken neer, dan verandert dat gedrag. Onderzoek waarbij twee uitlopen werden gevolgd voor en na het planten van struiken liet zien dat de kippen daar juist naartoe trokken, en dat ze elke keer een groter deel van de ren gingen gebruiken.
Veelgestelde vragen over planten in de kippenren
Welke plant overleeft het beste in een kippenren?
De vlinderstruik. Hij groeit snel, staat er binnen twee jaar als een huis, en het blad is zo viltig en bitter dat kippen er niet aan beginnen. Vlier en wilg volgen daar direct achteraan.
Welke struiken laten kippen met rust?
Vlinderstruik, wilg, meidoorn, hulst en kersenlaurier worden door kippen vrijwel altijd links laten liggen. Het blad is te bitter, te stekelig of te taai om interessant te zijn.
Mag vlier in de kippenren?
Ja, vlier is een van de beste keuzes voor beschutting. Knip alleen trossen onrijpe groene bessen weg die binnen pikbereik hangen. Rijpe bessen zijn geen probleem.
Welke beplanting is geschikt voor een natte kippenren?
Els en wilg verdragen een natte voet die andere bomen fataal wordt, en verdampen bovendien veel water. Gelderse roos verdraagt vochtige grond en zegge houdt een drassige hoek groen.
Welke beplanting geeft dekking in de winter?
Kersenlaurier, hulst, jeneverbes en niet-woekerende bamboe (fargesia) blijven het hele jaar groen. Een beukenhaag houdt zijn bruine blad tot het voorjaar vast en werkt daardoor ook in januari nog als windkering.
Welke beplanting houdt roofdieren tegen?
Meidoorn, rimpelroos (japanse rozenbottel) , duindoorn en vuurdoorn vormen dichte, stekelige hagen waar een kat of marter niet doorheen komt. Zet ze net buiten de ren, niet erin.
Waarom graven mijn kippen nieuwe planten steeds uit?
Door de verse potgrond. Die is los, vochtig en geurt sterk, waardoor kippen erin gaan scharrelen op zoek naar insecten. Een laag houtsnippers of stenen over de kluit lost dit meestal op.
Hoe lang moet je een nieuwe plant beschermen tegen kippen?
Minimaal een half jaar, het liefst een heel groeiseizoen. De plant moet stevig geworteld zijn, anders wordt de kluit losgewoeld en droogt hij uit. Planten in het najaar geeft de beste kans.
Hoeveel ruimte heb je nodig om gras te houden in de ren?
Er is geen exact wetenschappelijk getal. De vuistregel voor een grasmat die zichzelf in stand houdt ligt rond de tachtig vierkante meter per kip. Bij minder ruimte werkt een grasbak met gaas erover of het roteren van renhoeken beter.
Welke planten eten kippen graag op?
Munt, citroenmelisse, tijm, oregano, sedum en zonnehoed worden vaak aangepikt. Munt gaat er soms in twee dagen helemaal aan. Zet die net buiten het gaas als plukstrook.
Waarom gebruiken kippen niet de hele ren?
Vaak blijven ze dicht bij het hok hangen, ook als er verderop genoeg ruimte is. Dat komt doordat een kale, open ren voor een kip onveilig aanvoelt. Beplanting geeft dekking en trekt kippen verder de ren in.
Heb je een plant in je tuin waarvan je niet zeker weet of hij kan, stuur gerust een foto. En staat jouw ren al lekker groen, dan is een foto altijd welkom.
Verder lezen:
- giftige planten voor kippen
- kruiden en planten die kippen lekker vinden
- hittestress bij kippen
- Bodembedekking in de ren van jouw kippen
Ik ben geen dierenarts. Alles wat je leest is gebaseerd op mijn eigen ervaring en kennis, opgedaan in ruim twintig jaar kippen houden, aangevuld met internationale wetenschappelijke bronnen. Twijfel je of maak je je zorgen over je kip, raadpleeg dan altijd een dierenarts die gespecialiseerd is in pluimvee.
Het toepassen van informatie, adviezen of productinformatie gebeurt volledig op eigen verantwoordelijkheid. Ik aanvaard geen enkele aansprakelijkheid voor schade, gezondheidsschade, verlies, kosten of andere gevolgen die direct of indirect voortvloeien uit het gebruik van de gedeelde informatie.
Bronnen
Bright, A., Brass, D., Clachan, J., Drake, K.A. & Joret, A.D. (2011). Canopy cover is correlated with reduced injurious feather pecking in commercial flocks of free-range laying hens. Animal Welfare 20: 329-338.
Bright, A. & Joret, A.D. (2012). Laying hens go undercover to improve production. Veterinary Record 170: 228.
Hegelund, L., Sørensen, J.T., Kjær, J.B. & Kristensen, I.S. (2005). Use of the range area in organic egg production systems. British Poultry Science 46(1): 1-8.
Deutsch, M. et al. (2024). Space use of free-range laying hens on two outdoor ranges with different amounts of vegetation cover. Applied Animal Behaviour Science.
Deutsch, M. et al. (2025). Enhancing range use in free-range laying hen systems: the impact of vegetation cover over time. Animals.
Dryden, J. (1916). Poultry Breeding and Management / Oregon Agricultural Experiment Station.
BFREPA, Stocking Density guidelines free-range poultry.