Kippen in de rui: verenverlies, voeding en weerstand

Kippen in de rui verliezen hun oude veren en maken nieuwe aan. Dit gebeurt meestal in het najaar, als de dagen korter worden. De rui duurt gemiddeld zes tot acht weken en kan oplopen tot drie maanden. Bijna alle kippen stoppen tijdens de rui met eieren leggen. De rui is geen ziekte, maar een normaal jaarlijks proces.

Een veer bestaat bijna helemaal uit eiwit. Dat eiwit heet keratine, hetzelfde spul als waar jouw nagels van gemaakt zijn. Om het te bouwen heeft je kip vooral eiwit nodig, en niet zozeer vitaminen. Dat is meteen het belangrijkste van dit hele artikel: de rui is een voedingskwestie, geen vitaminekwestie.

Nog iets wat veel mensen verrast: de kip die er het beroerdst uitziet, is vaak juist het snelst weer de oude.

In het najaar krijg ik hier bijna dagelijks berichten over. Hieronder lees je wat je ziet, waarom het gebeurt, en wat je wel en niet moet doen.

Wat de rui precies is

De rui is de jaarlijkse vervanging van het complete verenkleed. Veren slijten namelijk. Door regen, zon, stof en het schuren langs gaas raken ze beschadigd, en een versleten veer isoleert slecht en houdt geen water meer tegen.

Tijdens de rui duwt de huid een nieuwe veer omhoog. Daardoor valt de oude veer eruit. Het is dus geen uitvallen door zwakte, maar vervanging van onderaf.

Veren doen drie dingen voor een kip. Ze houden lichaamswarmte vast, ze houden regen buiten, en ze beschermen de huid. Tijdens de rui vallen daar tijdelijk gaten in.

Het moment waarop kippen beginnen te ruien

De meeste kippen beginnen te ruien in het najaar, als het daglicht afneemt. Dat kortere daglicht is het signaal aan het lichaam.

De eerste volledige rui komt meestal rond achttien maanden. Daarna ruit een kip elk jaar opnieuw. Jonge kippen ruien al eerder een keer, tussen de zes en twaalf weken. Dat heet de jeugdrui, waarbij het dons wordt vervangen door de eerste echte veren.

Toch ruit niet elke kip volgens de kalender. Een kip die net broeds is geweest, komt vaak direct in de rui. Ze heeft dan wekenlang nauwelijks gegeten en haar hormonen slaan volledig om.

Ook na ziekte, een verhuizing of een verandering in de rangorde kan een rui vervroegd komen, omdat langdurige stress dezelfde rem op het leggen zet. En een kip die de hele zomer flink heeft gelegd, ruit vaak later en zwaarder, simpelweg omdat haar reserves lager zijn.

Ik heb zelf ook kippen die al in het voorjaar of het begin van de zomer beginnen. Er zijn dus zeker afwijkingen waar je je geen zorgen over hoeft te maken.

De duur van de rui

Hoe lang de rui duurt hangt af van leeftijd, voeding, rust en hoe zwaar het legseizoen was. Gemiddeld zes tot acht weken, maar bij een geleidelijke rui of bij oudere kippen kan het oplopen tot drie maanden. Jonge, productieve kippen die veel leggen zijn er vaak sneller doorheen dan oude kippen.

Kenmerken van een kip in de rui

Een kip in de rui herken je aan losse veren in het hok en in de ren, en aan kale of dunne plekken. Die zitten meestal eerst in de nek, daarna op de rug, borst en dijen.

De kam en lellen worden vaak bleker en kleiner. Dat komt doordat de doorbloeding daarheen afneemt zodra de kip niet meer legt. Het lijkt dan misschien alsof ze ziek is, maar dit is normaal.

Verder eet ze soms minder, scharrelt ze minder en trekt ze zich terug. Het aanmaken van veren kost namelijk veel energie.

Zachte rui en harde rui

Er zijn twee manieren waarop een kip kan ruien, en het verschil is groot.

Bij een zachte rui verliest je kip haar veren beetje bij beetje, verspreid over een lange periode. Ze blijft er netjes uitzien en je ziet nauwelijks kale plekken. Zo’n rui kan maanden duren zonder dat het je echt opvalt.

Bij een harde rui gaan er in korte tijd grote plukken tegelijk uit. Zo’n kip kan er bijna kaal bij zitten. Dat schrikt enorm, maar dit type rui is meestal het snelst voorbij.

Waar dat verschil vandaan komt

Het verschil komt niet door een tekort, en meestal ook niet door ziekte. Het komt door hoe lang je kip heeft doorgelegd voordat ze begon te ruien.

Een kip die maandenlang zonder pauze heeft gelegd, stelt haar rui uit en doet het dan in één keer. Veel veren tegelijk eruit, en de nieuwe groeien meteen achter de oude aan. Een kip die tussendoor rustiger heeft gelegd, begint eerder en doet het geleidelijk.

Is een harde rui ongezonder dan een zachte rui?

Dit is de vraag die mensen eigenlijk stellen als ze schrikken van een kale kip, want het ziet er vaak ook sneu uit.

Een harde rui is op zichzelf niet ongezonder. Maar hij is wel minder vergevend, omdat alles tegelijk gebeurt. Grote kale plekken, veel bloedrijke pennen, en een piek in wat haar lichaam nodig heeft. Alles komt op hetzelfde moment.

Niet de snelheid van de rui bepaalt dus hoe het afloopt, maar de conditie waarin je kip eraan begint.

Een goed doorvoede gezonde kip die in één klap kaal gaat, komt er prima doorheen. Een kip die al mager is, wormen meedraagt of in een tochtig hok zit, heeft het bij een harde rui zwaarder dan bij een zachte.

Waar je dan wel op moet letten

Kijk daarom niet naar hoe erg ze eruitziet, maar naar hoe ze ervoor staat.

Voel aan haar borstbeen. Voelt dat als een scherpe richel met weinig eromheen, dan is ze te mager en heeft ze meer nodig dan alleen afwachten tot ze de rui doorkomt. Voel je vlees aan weerszijden, dan zit ze goed.

Wordt ze tijdens de rui zichtbaar magerder, dan haalt ze bouwstof uit haar eigen lichaam en is er meer aan de hand dan alleen de rui. Datzelfde geldt voor een kip die net ziek is geweest en daarna begint te ruien. In die gevallen is het verstandig om verder te kijken dan het verenkleed.

Let daarnaast op of ze gewoon blijft eten en drinken, en of er echt nieuwe pennen doorkomen. Zie je na vier weken nog steeds geen nieuwe veergroei, dan speelt er iets anders.

Waarom de ene kip harder ruit dan de ander

Hoeveel een kip van nature legt, verschilt sterk per ras. Daarom kunnen kippen in hetzelfde hok heel verschillend ruien.

Heb je bruine hybriden of kippen speciaal voor de leg, dan zijn dat kippen die gefokt zijn om lang door te leggen. Die zie je vaak in hun tweede najaar in één klap kaal gaan. Dat is precies wat je zou verwachten en het is geen teken dat er iets mis is.

Heb je zwaardere rassen zoals Brahma’s, Orpingtons of Cochins, of sierrassen en krielen, dan leggen die van nature rustiger en met meer pauzes. Zij ruien vaker geleidelijk en je merkt er soms nauwelijks iets van.

Een kale hybride naast een keurig ogende Brahma in hetzelfde hok is dus heel normaal. Het zijn twee verschillende kippen die twee verschillende jaren achter de rug hebben.

Ook leeftijd speelt mee. Oudere kippen ruien vaak trager, simpelweg omdat alles bij hen wat langzamer gaat.

Rui of stress

Plotseling veel veerverlies kan ook door ziekte of stress komen, en dat is iets anders dan een gewone rui. Gelukkig kun je het verschil zien.

Bij een echte rui vallen de veren in een vaste volgorde uit: eerst de kop, dan de nek, dan de borst, dan het lijf, dan de vleugels en als laatste de staart. En overal komen nieuwe pennen door. Dit laatste is vaak een teken dat het echt om de rui gaat.

Verliest je kip juist willekeurig veren, zonder die volgorde en zonder nieuwe pennen? En is ze net ziek geweest, verhuisd of flink geschrokken? Dan is het waarschijnlijk geen gewone rui. Ook een periode zonder water of voer kan dit veroorzaken.

Het verschil zit dus in het patroon. Netjes van kop naar staart met nieuwe pennen erin is normaal. Lukraak en zonder nieuwe pennen betekent even goed kijken naar wat er verder speelt.

Aan de vleugels kun je soms aflezen hoe je kip in de rui zit

Hoe lang je kip al aan het ruien is, kun je aflezen aan haar vleugel. Dit is een oude truc uit de pluimveehouderij en hij werkt bij elke kip, ongeacht ras.

Spreid de vleugel voorzichtig uit. De grote, stevige veren aan de buitenkant heten de slagpennen, meestal tien per vleugel. Die worden vervangen in een vaste volgorde, van binnen naar buiten.

Reken ongeveer zes weken voor de eerste volgroeide nieuwe slagpen, en daarna twee weken per volgende pen. Zie je vier volgroeide nieuwe slagpennen, dan is ze al zo’n twaalf weken bezig.

Nog een detail dat je meteen laat zien met welk type rui je te maken hebt: bij een harde rui vallen die slagpennen in groepjes van twee of meer tegelijk. Bij een zachte rui gaan ze één voor één.

De stekels tussen de veren

Die stekels of pinnen die je tussen de veren ziet, zijn de nieuwe veren zelf. Elke nieuwe veer groeit in een hoornachtig kokertje dat hem beschermt zolang hij nog groeit. Is de veer groot genoeg, dan brokkelt dat kokertje af en ontvouwt de veer zich.

Die schilfertjes vind je later terug in het hok. In zo’n groeiende pen zit bloedvoorziening, en dat is precies de reden voor het volgende punt.

Rui of pikkerij

Of je kip in de rui is of wordt gepikt zie je goed als je weet waar je op let. Bij een kip in de rui komen tussen de kale plekken nieuwe pennen door. Bij een kip die gepikt wordt, is de plek volledig kaal en glad, en zit de schade vaak op één plek, meestal de staartbasis of de rug.

Pikken en ruien komen wel samen voor. In de groeiende pen zit bloed, en dat trekt andere kippen aan. Zie je bloed of open huid, grijp dan in.

Een kale buik wijst op broedsheid

Heeft je kip alleen een kale buik of borst, zonder verdere kale plekken, dan is dat meestal geen rui maar broedsheid. Een broedse hen trekt haar eigen borstveren uit, zodat haar warme huid direct contact maakt met de eieren.

Voeding tijdens de rui

Voeding is tijdens de rui belangrijker dan in welke andere periode ook.

Omdat ze tijdens de rui niet legt, komt dat eiwit vanzelf vrij. Ze krijgt niet meer binnen, ze gebruikt het anders.

Waar het wel om draait, is welk eiwit ze binnenkrijgt. Eiwit bestaat uit losse bouwsteentjes, en voor een veer heeft ze er vooral van één veel  nodig. Het gaat dus niet om de hoeveelheid eiwitten, maar om de soort. En dat is Methionine .

Krijgt ze structureel te weinig binnen, bijvoorbeeld omdat ze vooral graan en restjes eet, dan verloopt de veergroei traag. Er komt dan simpelweg te weinig binnen voor alles wat haar lichaam tegelijk moet doen.

Bij een zachte rui valt die belasting nauwelijks op, omdat ze uitgesmeerd is over weken tot maanden. Bij een harde rui komt dezelfde hoeveelheid bouwmateriaal in een paar weken samen. Dat is waarom de kip die in één klap kaal gaat meer baat heeft bij goed voer dan de kip die het rustig aan doet. Niet omdat ze zieker is, maar omdat haar rekening in één keer binnenkomt.

Compleet legvoer, legmeel of legkorrel

Compleet legvoer is geen zak graan. Het is berekend en bevat alles wat een kip op een dag nodig heeft: eiwit met de bouwstenen voor veren en eieren, calcium voor de eischaal en de botten, energie om warm te blijven, en een vitamine- en mineralenmix die er bewust aan is toegevoegd.

Dat betekent dat je kip die vooral haar korrel eet, haar vitaminen in principe gewoon binnenkrijgt. Daar hoef je niet standaard iets bij te doen.

Het betekent ook iets anders, en dat wordt vaak over het hoofd gezien. Alles wat je ernaast geeft, gaat er in feite vanaf. Een handvol tarwe is voor een kip wat een zak chips is voor ons: het vult en het smaakt, maar er zit weinig bruikbaars in. Eet ze zich vol aan graan, brood of restjes, dan eet ze minder korrel, en krijgt ze automatisch ook minder eiwit, calcium en vitaminen binnen. Je geeft haar iets extra’s en neemt haar ondertussen iets af.

Houd bijvoer en snacks daarom rond de tien procent van wat ze in totaal eet.

Let er ook op dat de zak voer niet te lang openstaat, want vitaminen lopen langzaam terug naarmate het voer ouder wordt. Verse korrel is dus beter dan een oude zak, zeker in de rui.

Zit er genoeg methionine in voer?

Eiwit bestaat uit kleine bouwsteentjes, aminozuren. Voor een veer heeft de kip er vooral één veel nodig: cystine. Cystine zet de veer aan elkaar vast en maakt hem stevig in plaats van slap.

De kip hoeft cystine niet uit haar voer te halen, want ze maakt het zelf. Daar gebruikt ze methionine voor. Methionine is dus de grondstof waar ze het bouwmateriaal van haar veren uit maakt.

Methionine is precies het aminozuur dat in graan en soja het snelst opraakt. Daarom voegen voerfabrikanten het toe aan compleet legvoer.

Of er genoeg in zit, is een vraag die ik vaak krijg. Meestal wel. De hoeveelheid in legkorrel is berekend op eieren leggen, en het grootste deel gaat normaal gesproken het ei in. Tijdens de rui legt je kip niet, dus komt die hoeveelheid vrij voor haar veren. Ze krijgt niet meer binnen, ze gebruikt het anders.

Bij biologisch voer ligt dat anders. In de biologische regels zijn toegevoegde aminozuren niet toegestaan, dus de methionine moet volledig uit de plantaardige grondstoffen zelf komen. Dat is voor voerfabrikanten het lastigste onderdeel van een biologische korrel, en het is precies de reden dat een biologisch gehouden toom in de rui eerder baat heeft bij wat extra eiwit.

Lees:

• Welk merk kippenvoer is de beste?

Wanneer aanvullen wél zinvol is

Ruit je kip rustig en geleidelijk op een goede korrel, dan hoef je niets extra’s te doen. Haar voer bevat dan alles wat ze nodig heeft, en omdat ze niet legt, komt er vanzelf ruimte vrij voor haar veren.

In een aantal situaties ligt dat anders. Niet omdat ze dan meer eiwit nodig heeft, maar omdat de basis van haar voer krapper is.

Bij een toom op biologisch voer. In de biologische regels zijn toegevoegde aminozuren niet toegestaan, dus de methionine moet volledig uit de plantaardige grondstoffen komen. Dat is voor voerfabrikanten het lastigste onderdeel van een biologische korrel.

Bij een toom die vooral op een graanmix zit. Methionine is precies het aminozuur dat in graan het snelst opraakt. Zonder complete korrel ontbreekt de aanvulling die er normaal in zit.

Bij een oudere kip. Bij haar verloopt de veeraanmaak trager en eet ze vaak wat minder, waardoor ze per dag ook minder binnenkrijgt.

Bij een harde rui in een koude, natte periode. Alles komt dan tegelijk: veel kale huid, warmteverlies en veergroei op volle kracht.

Bij een kip die net ziek is geweest of zichtbaar magerder wordt. Dan speelt er meer dan alleen de rui en is het verstandig om verder te kijken dan het verenkleed.

Wat je dan geeft:

Eet je kip weinig, dan help je haar met wat extra eiwit en aminozuren. Meelwormen, larven van de zwarte soldaatvlieg of een beetje gekookt ei werken goed. Ongeveer een eetlepel per kip per dag, naast de korrel en niet in plaats daarvan.

Eet ze wel genoeg, dan zit het vaak anders. Meer eiwit geven helpt dan weinig, want het is niet de hoeveelheid die tekortschiet maar de methionine erin. Dat speelt bij een graanmix, bij biologisch voer, en ook bij goedkopere korrel waar minder methionine aan is toegevoegd.

• Verkrijgbare ondersteuning

Multivitamine wel of niet?

Een multivitamine is als losse maatregel niet genoeg tijdens de rui, en dat komt door het verschil tussen bouwstenen en hulpstoffen.

Denk aan een huis dat gebouwd wordt. Eiwit is de stenen. Vitaminen zijn het gereedschap. Zonder gereedschap kun je niet metselen, maar van gereedschap alleen komt er ook geen muur.

Vitaminen zijn dus geen onzin, ze helpen het lichaam om het eiwit te kunnen gebruiken. Maar als het eiwit ontbreekt, groeit er geen veer bij, hoeveel vitamine je er ook doorheen doet.

Bij een goede legkorrel en weinig bijvoer mag je ervanuit gaan dat de vitamine’s voldoende zijn, en is het soms zinvoller te ondersteunen met iets waar Methionine inzit.

Hoe blijven de kale kippen warm

Veren zijn de jas van een kip. Vallen daar gaten in, dan koelt ze af en moet ze die warmte zelf bijmaken. Dat kost energie, en die haalt ze uit haar voer.

Een kale kip eet daarom meer. In onderzoek aten kippen die de helft van hun veren kwijt waren bijna dertien procent meer dan kippen met een compleet verenkleed. Hoe kouder het werd, hoe groter dat verschil, terwijl goed bevederde kippen er geen last van hadden.

Voor jouw kip betekent dat dit: in een koude, natte herfst gaat een deel van haar voer op aan warm blijven. Wat overblijft gaat naar haar veren. Zorg je voor een droge, tochtvrije plek en een overdekt stukje buiten, dan houdt ze meer over voor haar nieuwe verenkleed.

Waarom stoppen kippen rond de rui met eieren leggen?

Kippen stoppen tijdens de rui bijna altijd met leggen.  Als het daglicht afneemt, dalen de geslachtshormonen. Daardoor krimpen de eierstok en de eileider actief terug. In onderzoek naar rui zijn beide organen tijdens die periode aantoonbaar lichter en korter. Zonder actief eileiderweefsel kan er fysiek geen ei gevormd worden.

Een ei kost eiwit en calcium, een veer kost eiwit. Het lichaam kan die twee niet tegelijk op volle kracht doen.

Na de rui herstelt het eileiderweefsel zich. Kippen leggen daarna vaak weer eieren met een sterkere schaal en steviger eiwit. De eieren na de rui zijn dus meestal beter dan de eieren ervoor.

Wanneer kippen na de rui weer eieren leggen, valt vaak tegen. Als de rui klaar is, is het meestal al winter en is er te weinig daglicht om de eiproductie op gang te brengen.

De meeste kippen houden dan een winterstop en beginnen weer rond februari, als de dagen lengen. Kippen die vroeg in het najaar ruien, kunnen soms nog voor de kerst weer leggen.

Weerstand tijdens de rui

Je leest overal dat kippen in de rui minder weerstand hebben. Dat klopt, maar het werkt anders dan mensen denken.

Haar lichaam moet in deze periode kiezen waar het eiwit en de energie heen gaan. De veren gaan voor. Voor een gezonde kip is dat geen probleem. Zij heeft genoeg over om te ruien en zichzelf te redden. Ze wordt niet ziek van de rui.

Maar zit er al iets anders onder, dan komt dat nu naar boven. Een kip met bloedluis of wormen was al aan het inleveren voordat de rui begon. Komt daar dan de veeraanmaak overheen, dan houdt ze het niet.

Het is dus bijna nooit alleen de rui. Het is alles bij elkaar. En dat is meteen de reden dat het najaar het moment is om te controleren op bloedluis en wormen, en niet om er dan pas achter te komen.

Praktische ondersteuning tijdens de rui

Zorg eerst voor rust. Pak de kip niet onnodig op, want doorkomende veerpennen zijn gevoelig. Verplaats geen kippen, introduceer geen nieuwe kippen en verhuis het hok niet.
Zorg daarna voor een droog en tochtvrij nachthok en een overdekte plek buiten. Een struik, een tafel in de ren of de ruimte onder het hok werkt al.

Let op pikkerij. Zie je bloed op een groeiende pen, dan is ingrijpen nodig voordat de rest van de groep het overneemt. Houd het basisvoer op peil en verdun het niet met granen. Hierboven las je hier al meer over.

Aanvullingen uit mijn webshop

Naast een goede korrel gebruik ik zelf de volgende aanvullingen. Biergist bevat van nature eiwit en B-vitaminen. Brandnetelzaad bevat van nature eiwit en mineralen. Vivace Energy Boost en Mauser fit bevatten methionine en B-vitaminen. Mineraal Grit en Mineraal poeder leveren kalk en spoorelementen, en calcium draagt bij aan het behoud van sterke botten.

Heb je vragen over de verzorging of wil je weten welk product past bij jouw kippen? Neem gerust contact op of kijk in mijn webshop, ik help je graag verder.

Wat je beter uitstelt tijdens de rui

Stel de grote schoonmaak, een verhuizing en het introduceren van nieuwe kippen uit tot na de rui. Elke verandering in de rangorde kost energie die nu naar de veren moet.
Sla tentoonstellingen en transport over. Een kip met kale plekken houdt zichzelf onderweg slechter warm.
Ontworm niet routinematig zonder aanleiding. Je belast een kip die het al druk heeft, terwijl je niet weet of het nodig is.

De rui bij hanen

Hanen ruien net als hennen, meestal in het najaar. Bij hanen valt het vaak minder op, maar het kost hun lichaam evenveel.

Wat je bij hanen wel ziet, is dat de vruchtbaarheid tijdelijk terugloopt. Wil je broedeieren, plan het uitbroeden dan niet in of vlak na de ruiperiode.

Mestonderzoek rond de rui

Mestonderzoek is juist in deze periode zinvol, omdat de rui symptomen maskeert. Een kip die vermagert, dunne mest heeft of bleker wordt, wordt in het najaar snel afgedaan als “gewoon in de rui”. Dat is precies het moment waarop een oplopende parasitaire druk onopgemerkt blijft.

Met een mestonderzoek zie je zwart op wit of er wormeieren of coccidiose-oöcysten aanwezig zijn, en in welke hoeveelheid. Zo hoef je niet op verdenking te ontwormen en weet je precies waar je aan toe bent.

Lees:

• Hoe werkt mestonderzoek voor kippen

Veelgestelde vragen over de rui bij kippen

Hoelang duurt de rui bij kippen?

Gemiddeld zes tot acht weken. Bij oudere kippen of een geleidelijke rui kan het oplopen tot drie maanden. Leeftijd, voeding, rust en de zwaarte van het voorgaande legseizoen bepalen het tempo.

Wat is het verschil tussen een zachte en een harde rui?

Bij een zachte rui verliest je kip haar veren beetje bij beetje en valt het nauwelijks op, maar duurt het lang. Bij een harde rui gaan er grote plukken tegelijk uit en is ze juist sneller klaar. Het verschil komt doordat een kip die lang heeft doorgelegd, later en in één keer ruit.

Waarom ruit de ene kip harder dan de andere?

Omdat het per type kip verschilt hoeveel ze legt. Bruine hybriden leggen lang door en gaan daarna vaak in één klap kaal. Zwaardere rassen zoals Brahma’s en Orpingtons leggen rustiger en ruien geleidelijker. Een kale hybride naast een keurige Brahma in hetzelfde hok is dus normaal.

Is een harde rui een slecht teken?

Niet op zichzelf. Wel is een harde rui minder vergevend, omdat alles tegelijk gebeurt: meer kale huid, meer warmteverlies en een piek in de eiwitbehoefte. Een kip in goede conditie komt er prima doorheen. Kijk daarom niet naar hoe kaal ze is, maar voel aan haar borstbeen of ze op gewicht blijft.

Hoe weet ik of het rui is of stress?

Een echte rui volgt een vaste volgorde: kop, nek, borst, lijf, vleugels en als laatste de staart, en overal komen nieuwe pennen door. Verliest je kip lukraak veren zonder nieuwe pennen, en is ze net ziek geweest of verhuisd, dan is het eerder een stressreactie.

Hoe lang is mijn kip al aan het ruien?

Dat lees je af aan de grote slagpennen in de vleugel. Reken ongeveer zes weken voor de eerste volgroeide nieuwe slagpen en twee weken voor elke volgende. Bij een harde rui vallen die pennen in groepjes tegelijk, bij een zachte rui één voor één.

Stoppen kippen altijd met leggen tijdens de rui?

Bijna altijd. Het eileiderweefsel krimpt tijdens de rui actief terug doordat de geslachtshormonen dalen, waardoor er fysiek geen ei gevormd kan worden. Een enkele jonge, zeer productieve hen legt tijdens een lichte rui nog door.

Wanneer leggen kippen weer eieren na de rui?

Vaak pas rond februari. Als de rui klaar is, is het meestal winter en is er te weinig daglicht voor eiproductie. De meeste kippen houden dan een winterstop en starten weer als de dagen lengen.

Zit er genoeg methionine in gewoon legvoer?

Meestal wel. Methionine wordt toegevoegd aan compleet legvoer omdat het in graan en soja het snelst opraakt. Tijdens de rui legt je kip niet, waardoor de methionine die normaal in eieren gaat vrijkomt voor haar veren. Bij biologisch voer ligt dat anders, omdat toegevoegde aminozuren daar niet zijn toegestaan.

Waarom is methionine belangrijk voor veren?

Omdat de kip er cystine van maakt, het bouwsteentje dat een veer stevig aan elkaar zet. Veerkeratine bevat veel meer cystine dan gewoon lichaamseiwit, en methionine is precies het aminozuur dat in graan en soja het snelst opraakt. Daarom wordt het toegevoegd aan compleet legvoer.

Is een multivitamine genoeg tijdens de rui?

Nee. Eiwit is de steen waar een veer van gebouwd wordt, vitaminen zijn het gereedschap. Zonder steen komt er geen veer. Eet je kip vooral goede legkorrel en weinig bijvoer, dan zitten de vitaminen daar bovendien al in.

Moet ik extra eiwit geven tijdens de rui?

Meestal niet. Veren aanmaken kost je kip ongeveer tweeënhalve gram eiwit per dag, terwijl één ei er zes bevat. Omdat ze tijdens de rui niet legt, komt dat eiwit vanzelf vrij voor haar veren. Belangrijker dan extra geven is niet verdunnen met graan en restjes.

Heeft een kale kip meer voer nodig?

Ja. Zonder volledig verenkleed verliest ze warmte en moet ze die zelf bijmaken, en dat kost energie uit haar voer. In onderzoek namen kippen met de helft van hun verenkleed bijna dertien procent meer energie op. Een droge, tochtvrije plek scheelt haar dus letterlijk voer.

Is mijn kip in de rui of wordt ze gepikt?

Bij een kip in de rui komen nieuwe veerpennen door tussen de kale plekken. Bij pikkerij is de huid volledig kaal en glad, vaak op één plek zoals de staartbasis of de rug. Zie je bloed of open huid, grijp dan in.

Ruien hanen ook?

Ja, hanen ruien net als hennen in het najaar. Hun vruchtbaarheid loopt tijdelijk terug, dus plan het uitbroeden van eieren niet in deze periode.

Ik ben geen dierenarts. Alles wat je leest is gebaseerd op mijn eigen ervaring en kennis. Natuurlijke middelen zijn bedoeld als ondersteuning en niet als vervanging van een behandeling door de dierenarts. Bij twijfel of ernstige klachten raadpleeg altijd een dierenarts.

Lees meer over:

De basis van goede zorg voor kippen, eenvoud werkt
Grit en maagkiezel, waarom is het nodig?
Wanneer heeft een kip extra toevoegingen nodig?
Broedse kippen herkennen en begeleiden
Pikkerij bij kippen voorkomen
Wormen bij kippen herkennen, behandelen en voorkomen
Mestonderzoek bij kippen
Kippenhok schoonmaken
Bodembedekking in de kippenren

Cunningham, D. Feather Loss in Chickens. Backyard Flock Tip, University of Georgia Cooperative Extension Service, 2007.
Mississippi State University Extension Service. Molting of Laying Hens. Mississippi State University.
Mississippi State University Extension Service. Culling Hens. Mississippi State University.
Webster, A.B. Physiology and behavior of the hen during induced molt. Poultry Science, 82(6): 992–1002, 2003.
Schutte, J.B., Smink, W., Pack, M. Requirement of the laying hen for sulfur amino acids. Poultry Science, 73(2): 274–280, 1994.
Pacheco, L.G. et al. Methionine to cystine ratio in the total sulfur amino acid requirements and sulfur amino acid metabolism using labelled amino acid approach for broilers. BMC Veterinary Research, 14: 364, 2018.
Bunchasak, C. Role of dietary methionine in poultry production. Journal of Poultry Science, 46(3): 169–179, 2009.
Peguri, A., Coon, C. Effect of feather coverage and temperature on layer performance. Poultry Science, 72(7): 1318–1329, 1993.
Van Krimpen, M.M. et al. Effects of ambient temperanture, feather cover, and housing system on energy partitioning and performance in laying hens. Journal of Animal Science, 92(11): 5019–5031, 2014.
Zhang, X. et al. Understanding transcriptomic and serological differences between forced molting and natural molting in laying hens. Animals (MDPI), 12(2): 175, 2022.
Gickel, J. et al. Extending laying hens’ productive lifespan by molting: a pilot on-farm study. Poultry Science, 2025.
Merck Veterinary Manual, Molting in Poultry. Merck & Co., Kenilworth NJ.
Poultry Research, 25(1): 129–138, 2016.
Moreno-Rueda, G. Experimental test of a trade-off between moult and immune response in house sparrows. Journal of Evolutionary Biology, 23(10): 2229–2237, 2010.