Wat is goede voeding voor kippen?
Goede voeding voor kippen bestaat uit een complete legkorrel als basis, altijd aangevuld met vers water en grit. Een volwassen kip heeft dagelijks 120 tot 150 gram legkorrel nodig, vrij beschikbaar. Legkorrel bevat alles wat een kip nodig heeft: energie, eiwitten, aminozuren, vitamines en mineralen in de juiste verhouding.
Geen gemengd voer, geen graan als basis, geen keukenresten als hoofdmaaltijd. Dat zijn de drie grootste fouten die de meeste kippenhouders maken, en ze zijn allemaal goed bedoeld.
Kuikens tot zes weken krijgen startvoer. Van zes tot veertien weken opfokvoer. Pas daarna schakel je over op legkorrel. Geef kuikens nooit te vroeg legkorrel, want de hoeveelheid calcium daarin is te hoog voor jonge dieren.
Grit wordt door veel kippenhouders vergeten, maar is onmisbaar. Kippen hebben geen tanden en malen hun voer fijn in de spiermaag. Daarvoor hebben ze kleine steentjes nodig. Zonder grit verteren ze hun voer niet goed, hoe goed dat voer ook is. Bied daarnaast oestergrit aan als extra calciumbron voor leggende hennen.
Hoeveel water heeft een kip per dag nodig?
Water is de meest onderschatte voedingsstof die er is. Je zet een drinkbak neer en denkt er verder niet bij na. Maar een kip drinkt gemiddeld twee keer zoveel als ze eet. Dat is zo’n 250 tot 300 milliliter per dag, en bij warmte nog meer.
Als een kip te weinig drinkt, eet ze ook minder. En als ze minder eet, krijgt ze minder van alles binnen wat ze nodig heeft. Het begint dus altijd bij water. Schoon, vers en altijd beschikbaar. Een kip kan echt niet zonder water!
Biofilm in je drinkbak: onderschat dit niet
Heb je wel eens die gladde, glibberige, groene laag gevoeld binnenin je drinkbak? Dat is een biofilm. Een laagje bacteriën dat zich vasthecht aan de binnenwand en zich razendsnel vermenigvuldigt, zeker bij warm weer.
Gewoon uitspoelen is niet genoeg. De bacteriën zitten vast en komen zo continu vrij in het drinkwater van je kippen. Dat kan echt ziekte veroorzaken al is hier nog weinig over geschreven en bekend.
Schrobben met een borstel, minstens twee keer per week, en bij warm weer dagelijks. Voorkom stilstaand water en ververs regelmatig.
Gustoso Darmbalans ondersteunt volgens de fabrikant niet alleen de normale darmfunctie bij wisselende mest, maar helpt ook bij het voorkomen van biofilmvorming in het drinkwatersysteem. Dat maakt het dubbel zinvol: het werkt van binnenuit én houdt het drinkwater schoner. Ik gebruik het zelf om die reden ook, en buiten wat gesmeer van zand van de kippen, geeft het inderdaad geen biofilm en valt er veel minder schoon te maken.
Legkorrel of legmeel: wat is beter voor kippen?
Een legkorrel en legmeel bevatten precies dezelfde voedingsstoffen. Het verschil zit alleen in de vorm.
Legkorrel is geperst tot een klein staafje. Legmeel is los en korrelig van structuur. Beide zijn complete voeding voor volwassen kippen.
Legkorrel heeft één groot voordeel: kippen kunnen er minder mee selecteren. Bij legmeel kunnen ze de fijnere deeltjes laten liggen en alleen de grovere stukjes oppikken. Dat verstoort de balans. Een korrel is daarom in de praktijk de betere keuze voor de meeste kippen tenzij ze echt alles goed opeten en ook de fijnere delen (waar je overigens weer een papje evt van kan maken om het ze wel te laten eten)
Gemiddeld eet een volwassen kip zo’n 120 tot 150 gram legkorrel per dag. Bied het altijd vrij aan, zodat ze er de hele dag bij kunnen.
Waarom is gemengd voer geen goede basis voor kippen?
Gemengd voer ziet er mooi uit. Granen, mais, zonnebloem. Kleurig en vol en het oogt heel natuurlijk. Maar dit is waar het heel vaak misgaat.
Kippen eten selectief. Ze pakken altijd eerst wat ze lekker vinden en laten de rest liggen. De dominante kippen zijn als eerste bij de bak en pakken het beste. De stillere kippen blijven achter met wat er overblijft. En de voedzame onderdelen die ze het hardst nodig hebben? Die liggen nog onaangeroerd in de bak als jij ’s avonds gaat afsluiten.
Op de korte termijn lijkt dit prima te gaan. Maar na een tijdje zie je langzaam de gevolgen. Doffe veren, dunne eierschalen. Kippen die minder leggen of bevattelijker voor ziektes en lagere weerstand
Gemengd voer als basis werkt niet. Als kleine traktatie een handje? Prima. Maar nooit als hoofdmaaltijd.
Graan: leuk als traktatie, niet meer dan dat
Graan is voor kippen wat snoep is voor kinderen. Ze zijn er dol op, maar het heeft weinig voedingswaarde.
Graan levert energie, maar bevat nauwelijks eiwitten, vrijwel geen calcium en weinig vitamines. Als kippen veel graan krijgen, vullen ze zich daarmee en eten ze minder legkorrel. Maar kippen worden er ook te dik van, en te dikke kippen krijgen vaak gezondheidsproblemen. Graan werkt dit in de hand. Dus geef het met mate.
Een klein handje graan per kip per dag als traktatie is prima. Gooi je er dagelijks een grote schep in? Dan ontstaan er vroeg of laat tekorten, ook al zien je kippen er op het eerste oog gezond uit.
Waarom is grit onmisbaar voor kippen?
Grit is iets wat veel kippenhouders vergeten of onderschatten. Toch is het onmisbaar.
Kippen hebben geen tanden. Ze malen hun voer fijn in de spiermaag, en daarvoor hebben ze kleine steentjes nodig. Zonder grit kunnen ze hun voer niet goed verteren, hoe goed dat voer ook is.
Er zijn twee soorten grit die je kunt aanbieden.
Onoplosbaar grit, zoals granietzand of kwartsgrit, helpt bij het malen van voer in de spiermaag. Dit is de basis voor elke kip.
Oesterschelp of oestergrit is oplosbaar en levert extra calcium. Dit is zinvol voor leggende hennen, omdat zij dagelijks veel calcium verbruiken voor de eierschaal. Bied het apart aan in een klein bakje, zodat kippen er zelf van kunnen nemen als ze het nodig hebben.
Calcium: hoeveel is genoeg?
Calcium is nodig voor de eierschaal. Dat weet bijna iedereen. Maar wat minder bekend is, is dat te veel calcium ook een probleem is.
Een overschot aan calcium remt de opname van andere mineralen, waaronder fosfor. En fosfor heeft een kip juist ook nodig voor sterke botten en een goede eierschaalvorming. Meer calcium geven lost dunne eierschalen dus niet altijd op. Soms is vitamine D de ontbrekende factor, of klopt de balans met andere mineralen niet.
Een goede legkorrel bevat calcium in de juiste verhouding. Bied daar oestergrit naast aan als vrije keuze, en je zit in de meeste gevallen goed.
Kuikens: andere voeding, andere behoefte
Kuikens hebben andere voeding nodig dan volwassen kippen. Ze groeien snel en hun lichaam vraagt om meer eiwitten en andere verhoudingen van voedingsstoffen.
Vanaf geboorte tot aan ongeveer 20 weken geef je kuikens kuikenvoer. Dat kunnen net als voor volwassen kippen kuikenkorrels zijn of kuikenmeel.
Vanaf 18 weken schakel je geleidelijk over op legkorrel. Doe dit rustig over minimaal twee weken, zodat de darmen kunnen wennen.
Geef kuikens nooit legkorrel van het begin af aan. De hoeveelheid calcium daarin is te hoog voor jonge kuikens en kan de nieren belasten.
Waarom is grit onmisbaar voor kippen?
Bijvoeren mag zeker, zolang de legkorrel de basis blijft. Een klein handje per kip per dag is echt genoeg.
Wat goed werkt als aanvulling: groenten, donkergroene bladgroenten, een stukje fruit, gekookt ei, biergist, gedroogde meelwormen of een handje graan
Wat je beter kunt laten staan: wit brood, pasta, keukenresten met sauzen, gebak en suikerhoudende producten. Die leveren je kippen niets op en verstoren de balans.
Bied bijvoer bij voorkeur aan nadat de kippen hun legkorrel hebben gegeten. Zo zorg je dat de korrel niet blijft liggen.
Biologische legkorrel: eerlijk zijn
Ik ben zelf een groot voorstander van alles wat biologisch is. Maar bij kippenvoer moet ik eerlijk zijn.
Biologische legkorrels schieten in de praktijk vaker tekort als volledig basisvoer. Het probleem zit in de aminozuurbalans. Methionine, het meest kritische aminozuur voor kippen, zit maar beperkt in plantaardige ingrediënten. In conventioneel voer wordt dit aangevuld. In biologisch voer mag dit in veel landen niet, waardoor de balans minder precies uitkomt.
Je ziet dat niet direct. Maar over langere tijd merk je het in hoe kippen door de rui komen, hoe hun veren erbij staan en hoe stabiel ze blijven leggen. Ik zie met regelmaat kippen waarbij veren op de hals of buik na de rui niet meer goed teruggroeien, en waarbij biologisch voer de enige verklarende factor is.
Kies je toch voor biologisch? Houd dan extra goed in de gaten hoe je kippen erbij lopen en of je moet bijsupplementeren.
Wanneer hebben kippen supplementen nodig?
Bij gezonde kippen die een goede legkorrel krijgen zijn supplementen in principe niet nodig. Maar er zijn momenten waarop een aanvulling zinvol is: na ziekte, tijdens de rui, bij extreme kou of als een kip er zichtbaar sloom bij loopt.
Bij futloosheid en verminderde conditie kun je Vivace Energy Boost gebruiken als aanvulling. Het ondersteunt de normale energiestofwisseling.
Bij wisselende mest of darmonrust biedt Gustoso Darmbalans ondersteuning voor een normale darmfunctie.
Een multivitamine kan na ziekte, of een periode van slecht eten, warmte, wanneer je denkt dat ze niet voldoende hebben binnen gekregen.
Bij rui zou je ook aan een multivitamine denken, maar daar zijn echt andere dingen voor nodig.
Lees: Kippen in de rui? Help mijn kip verliest zijn veren
Niet alles mag worden vermeld waarvoor deze producten kunnen worden gebruikt. Heb je vragen of wil je weten of dit bij jouw kippen past? Neem gerust contact op, ik help je graag.
Veelgemaakte fouten op een rij
- Te veel bijvoeren. Kippen eten eerst wat ze lekker vinden en laten de legkorrel staan.
- Gemengd voer als basis geven. Kippen eten selectief en de balans klopt dan nooit.
- Geen grit aanbieden. Zonder grit kunnen kippen hun voer niet goed verteren.
- Te snel wisselen van voer. De darmen hebben minimaal een week om te wennen.
- Legkorrel geven aan kuikens onder de veertien weken. Te veel calcium voor jonge dieren.
- Extra calcium strooien bij dunne eierschalen zonder de oorzaak te kennen. Vitamine D kan de echte ontbrekende factor zijn.
Veelgestelde vragen over voeding voor kippen
Wat is goede voeding voor kippen?
Goede voeding voor kippen bestaat uit een complete legkorrel als basis, aangevuld met vers water en grit. Een legkorrel bevat alle voedingsstoffen die een volwassen kip dagelijks nodig heeft.
Hoeveel eet een kip per dag?
Een volwassen kip eet gemiddeld 120 tot 150 gram legkorrel per dag. Bied het altijd vrij aan.
Legkorrel of legmeel, wat is beter?
Legkorrel heeft de voorkeur omdat kippen er minder mee kunnen selecteren dan bij legmeel.
Mag ik graan bijgeven aan kippen?
Ja, als kleine traktatie. Een handje per kip per dag is het maximum. Graan als basis leidt tot tekorten.
Welk grit heb ik nodig voor kippen?
Onoplosbaar grit voor de spiermaag en oestergrit als extra calciumbron voor leggende hennen. Bied beide apart aan.
Wanneer schakel ik over van opfokvoer naar legkorrel?
Rond veertien weken, geleidelijk over minimaal een week.
Is biologische legkorrel goed voor kippen?
Biologische legkorrel kan als basisvoer tekortkomingen hebben in de aminozuurbalans, met name in methionine. Houd extra goed in de gaten hoe je kippen erbij lopen.
Heeft mijn kip extra calcium nodig bij dunne eierschalen?
Niet automatisch. Vitamine D kan de echte oorzaak zijn. Meer calcium toevoegen zonder de oorzaak te kennen helpt dan niet.
Wat mag ik mijn kippen bijvoeren?
Gekookte groenten, bladgroenten, fruit, gekookt ei, biergist en kleine hoeveelheden meelwormen of zonnebloempitten. Geen brood, pasta of suikerhoudende producten.
Wanneer zijn supplementen nodig voor kippen?
Na ziekte, tijdens de rui, bij extreme kou/warmte of bij zichtbare futloosheid. In normale omstandigheden zijn ze niet nodig bij een goede legkorrel als basis.
Lees ook
- Welk kippenvoer is het beste? Een vergelijking van de meest gebruikte merken
- Calcium tekort bij kippen
- Vitaminetekorten bij kippen: symptomen en wat je eraan kunt doen
- Grit en maagkiezel, waarom is het nodig?
- Kruiden en planten die kippen lekker vinden met hun werking
- Giftige planten voor je kippen.
- Kippen houden, praktische verzorging en tips
- Wat doe ik als mijn kip ziek is?
- Darmgezondheid kippen: de basis van een sterke kip
Heb je vragen over de voeding van jouw kippen, neem gerust contact op.
Voor medische klachten bij je kippen raadpleeg je altijd een dierenarts.
Wetenschappelijke bronnen
Bunchasak, C. et al. (2021). Amino acid requirements for laying hens: a comprehensive review. Poultry Science, 100(3).
Adedokun, S.A. & Adeola, O. (2025). Amino Acid Nutrition in Poultry: A Review. Animals, 15(22).
Scott, M.L. et al. (2020). Effects of additional dosage of vitamin D3 on calcium utilization and egg quality in laying hens. Poultry Science, 99.
Jing, X. et al. (2022). A Comparison between Vitamin D3 and 25-Hydroxyvitamin D3 on Laying Performance and Eggshell Quality.
Sakomura, N.K. et al. (2022). Response of Laying Hens to Repletion and Depletion in Dietary Balanced Protein.
Nutritional Requirements of Poultry. Merck Veterinary Manual.
Mississippi State University Extension. Feeds and Nutrition for Poultry.
ATTRA Sustainable Agriculture. Organic Poultry Production: Providing Adequate Methionine.