Darmgezondheid kippen: de basis van een sterke kip

Je geeft je kip appelazijn, knoflook of een kruidenmengsel. Begrijpelijk, want dat is wat we elkaar al jaren doorgeven. Maar wist je dat de professionele pluimveehouderij dit al 30 jaar niet meer doet?

Eind jaren 90 werden de regels rondom antibiotica aangescherpt. De industrie moest op zoek naar iets wat even goed werkte, zonder de nadelen. Wat ze vonden? Organische zuren. Volledig natuurlijk, al aanwezig in voeding en in het lichaam zelf. En ze werkten zo goed dat er inmiddels 25 tot 30 jaar aan onderzoek en praktijkervaring mee is opgebouwd.

Nu zijn ze er ook voor jouw kippen. Betaalbaar, eenvoudig in te zetten en bewezen effectief. En de kans is groot dat je niet eerder van deze werking gehoord hebt.

Wat organische zuren doen

Organische zuren zijn zuren die van nature voorkomen, in voedsel, maar ook in het lichaam zelf. Ze zijn al tientallen jaren onderdeel van de professionele kippenhouderij, juist omdat ze aantoonbaar werken. Voor hobbyhouders zijn ze minstens evengoed belangrijk alleen is er nog niet veel over bekend onder de hobbyisten. We blijven allemaal teruggrijpen naar oude gewoontes zoals knoflook, oregano, terwijl er op het gebied van kippengezondheid nog veel te winnen valt. Dat is ook waarom ik dit deel.

De werking is eenvoudig: de zuren maken de omgeving in de darm zuurder. En in een zure omgeving voelen ongunstige bacteriën en gisten zich niet thuis. Ze kunnen zich er nauwelijks in vermenigvuldigen. Goede bacteriën doen het juist goed in een licht zure omgeving en krijgen daardoor meer ruimte.

Sommige zuren gaan nog een stap verder. Ze dringen de bacterie zelf binnen en verstoren die van binnenuit, zodat ze afsterft of zich niet meer kan voortplanten. Zo werken ze op twee niveaus tegelijk: de omgeving is ongunstig én de bacterie zelf wordt aangepakt.

Welke zuren doen wat?

Natuurlijke zuren voor de weerstand van je kip — Producten met zuren

Een goede blend voor kippen bestaat uit vijf zuren die elkaar aanvullen. Mierenzuur is het krachtigste van de vijf als het gaat om het aanpakken van ongunstige bacteriën. Het werkt met name goed in het eerste deel van het spijsverteringskanaal en is wetenschappelijk het best onderzocht. Onderzoek laat consistent zien dat het de bacteriedruk in het voer én in de darm flink verlaagt, waaronder ook Salmonella.

Propionzuur is bijzonder sterk tegen schimmels. Schimmels in het voer zijn een onderschat probleem, zeker bij vochtig weer of als voer niet goed wordt bewaard. Ze beschadigen de darmwand en zorgen voor een slechtere opname van voedingsstoffen. Propionzuur houdt het voer hygiënisch en beschermt de darm tegen schimmelschade.

Melkzuur is een zuur dat het lichaam ook zelf aanmaakt. Het is mild van aard en draagt bij aan een stabiel zuur klimaat door de hele darm heen. Het ondersteunt de goede bacteriën en helpt de darmomgeving op peil te houden.

Azijnzuur kennen de meeste mensen van appelazijn. In de lage concentratie van appelazijn doet het weinig, maar in de juiste dosering als onderdeel van een blend draagt het wel degelijk bij aan de algehele werking.

Sorbinezuur is het meest effectief tegen gisten. Gistovergroei in de darm leidt tot een opgeblazen gevoel, wisselende mest en een slechte opname van voedingsstoffen. Sorbinezuur houdt gisten onder controle en beschermt het voer tegen bederf. Gisten en schimmels zie je bijvoorbeeld ook terug bij een kropverzuring.

Waarom de darm zoveel meer doet dan je denkt

De darm doet veel meer dan voer verteren. Een groot deel van de weerstand van je kip zit daar. Die balans is kwetsbaarder dan je denkt, een nieuwe kip erbij, ander voer, warm weer of stress kan al genoeg zijn om ongunstige bacteriën meer ruimte te geven in de darm. Met als gevolg dat haar lichaam bezig gaat om dit te herstellen. Energie die normaal gaat naar eieren leggen, bewegen, gaat nu naar het afweersysteem. Op deze manier ontstaat er al heel snel ziekte, en dit kan van alles zijn, van een kropverzuring tot aan een luchtweginfectie. Je kip wordt vatbaar. Door in te zetten op preventie dmv zuren zoals ze ook in de pluimveeindustrie doen, behoud je deze balans vele malen meer om je kippen gezond te houden. Preventie is beter dan een zieke kip weer te laten herstellen wat vele malen lastiger is.

Slechte mest: wat zegt het je?

De mest van je kippen is een van de beste indicatoren van wat er in de darm gebeurt. Stevige, goed gevormde mest met een witte top is een goed teken. Waterige, slijmerige of erg donkere mest kan wijzen op een verstoring. Het zegt niet precies wat er is, maar wel dat er iets aan de hand is. Het is één van de signalen die je mee laat tellen.

Een enkele afwijkende keutel hoeft niets te betekenen kippen produceren ook van nature blinde-darmmest die er anders uitziet dan gewone mest. Maar als je structureel afwijkende mest ziet bij meerdere kippen, is dat een signaal dat de darmomgeving niet optimaal is. Niet altijd reden voor paniek, maar wel reden om actie te ondernemen.

Organische zuren helpen de darmomgeving te stabiliseren, waardoor de bacteriebalans zich herstelt en de mestsamenstelling verbetert. Veel houders merken dat dit een van de eerste dingen is die opvalt als ze ermee beginnen: de mest wordt consistenter en de darmwerking dus beter.

Schimmels in het voer: vaker een probleem dan je denkt

Schimmels groeien op voer dat te lang staat of te vochtig bewaard wordt. Je ziet ze niet altijd, maar je kip krijgt ze wel binnen. Ze irriteren de darmwand en krop, waardoor voedingsstoffen slechter worden opgenomen. Een blend met propionzuur en sorbinezuur beschermt het voer al voordat het de darm bereikt.

Denk hierbij ook aan een kropverzuring.

Darmgezondheid van je kippen en weerstand van kippen — Let altijd op bij vochtig voer dat dit niet te lang staat om schimmels te voorkomen.

Let op: niet elk product met zuren is hetzelfde

Er zijn producten op de markt waarbij op de verpakking staat “op basis van zuren”, gecombineerd met kruiden. De naam klinkt goed en er wordt gesuggereerd dat het bacterie en/of gezondheidsproblemen aanpakt. Maar kijk naar de details.

Een veelzeggend teken: zulke producten mogen vaak gewoon in de snavel worden gegeven. De zuren die in onderzoeken aantoonbaar effect hebben, kun je niet onverdund toedienen die zijn daarvoor veel te geconcentreerd. Als een product veilig rechtstreeks in de snavel kan, dan heb je het niet over die zuren.

De concentratie is simpelweg te laag om iets te veranderen in de darm. Appelazijn heeft hetzelfde probleem, ook dat is azijnzuur in een te lage concentratie om effect te hebben. Kruiden maken dat niet beter, want kruiden pakken geen bacteriële problemen in de darm aan, hoeveel er ook in een product zitten.

Kijk bij elk product dat je overweegt naar de samenstelling. Welke zuren? Hoeveel? Een mooie naam met gezondheidsclaims die eraan gehangen worden zegt niets over de werking.

→ Lees hier meer: Appelazijn voor kippen fabel of feit

Wanneer zet je nou dit soort middelen in?

Gewoon altijd. Preventief gebruik is de slimste aanpak, een gezonde darm bijhouden is makkelijker dan een verstoorde darm herstellen. Zelf gebruik ik het elke twee tot drie weken voor een dag of vijf achtereen.

Er zijn momenten waarop de darm extra kwetsbaar is: nieuwe kippen toevoegen, een voerwisseling, warme periodes, weersinvloeden, stress enz

Na een kuur met antibiotica of bij ontworming is de darmflora altijd verstoord, ook al was de kuur noodzakelijk. De zuren helpen de goede bacteriën sneller terug te laten komen en de balans te herstellen, zodat je kip zo snel mogelijk weer op volle kracht is.

Hoe gebruik je de zuren?

Via het drinkwater is de eenvoudigste manier. Je lost het product op in het water volgens de dosering op de verpakking. Let er wel op dat je niet te veel gebruikt: als het water te zuur smaakt, drinken kippen minder, en dat wil je juist niet. Houd je aan de aanbevolen hoeveelheid en je zit altijd goed.

Voor kippen gebruik ik zelf de zurenblend van Vitavogel, een ander merk ben ik dan ook zeker nog niet tegen gekomen dan in deze mooie vorm. Vitavogels komt ook uit dezelfde fabriek welke ook levert binnen de pluimveesector. Die combineert alle vijf de zuren in de juiste verhouding, is speciaal samengesteld voor pluimvee en wordt geleverd met een duidelijke doseeraanwijzing. Je vindt het product in mijn webshop

Een goede blend combineert alle vijf de zuren in de juiste verhouding, zodat de hele darm wordt “gedekt” van krop tot blinde darm.

Wat je ervan merkt als je dit soort zuren gaat inzetten?

Consistentere mest is vaak het eerste wat opvalt. Daarna zie je kippen die actiever zijn, beter eten en minder snel terugvallen na een verstoring. Ze blijven veel stabieler, dat is ook wat wetenschappelijke onderzoeken aantonen.

Wil je meer lezen:

Bronnen

Polycarpo, G.V. et al. — Meta-analyse organische zuren bij vleeskuikens (groei en voederconversie).
Wang, Y. et al. — Systematische review: organische zuren en Salmonella bij kippen.
Bourassa, D.V. et al. — Mierenzuur in voer en Salmonella-uitkomsten.
Daneshmand, A. et al. — Organische zuren (blends) en darmgezondheid bij kippen.
Abd El-Ghany, W.A. et al. — Review: toepassingen van organische zuren in de pluimveehouderij.
EFSA — Veiligheidsopinies over azijnzuur, sorbinezuur en propionzuur als voederadditief voor pluimvee.

Heb je een korte vraag over een zieke kip? Ik help je graag, app mij gerust.

Ontdek direct Mestonderzoek kippen, Gezondheidsproducten of lees mijn artikelen over gezondheid en ziektes en hoe je je kippen kunt ondersteunen.