Darmgezondheid kippen: de basis van een sterke kip

Je geeft je kip appelazijn, knoflook of een kruidenmengsel. Begrijpelijk, want dat is wat we elkaar al jaren doorgeven. Maar wist je dat de professionele pluimveehouderij dit al 30 jaar niet meer doet?

Eind jaren 90 werden de regels rondom antibiotica aangescherpt. De industrie moest op zoek naar manieren om de darmomgeving stabiel te houden.. Wat ze vonden? Organische zuren. Volledig natuurlijk, al aanwezig in voeding en in het lichaam zelf. En ze werkten zo goed dat er inmiddels 25 tot 30 jaar aan onderzoek en praktijkervaring mee is opgebouwd.

Nu zijn ze er ook voor jouw kippen. Betaalbaar, eenvoudig in te zetten en waar veel ervaring en onderzoek mee is opgedaan in de pluimveesector. En de kans is groot dat je niet eerder van deze werking gehoord hebt.

Wat organische zuren doen

Organische zuren zijn zuren die van nature voorkomen, in voedsel, maar ook in het lichaam zelf. Ze zijn al tientallen jaren onderdeel van de professionele kippenhouderij, juist omdat ze aantoonbaar ondersteunend werken. Voor hobbyhouders zijn ze minstens evengoed belangrijk alleen is er nog niet veel over bekend onder de hobbyisten. We blijven allemaal teruggrijpen naar oude gewoontes zoals knoflook, oregano, terwijl er op het gebied van kippengezondheid nog veel te winnen valt. Dat is ook waarom ik dit deel.

De werking is eenvoudig: de zuren maken de omgeving in de darm zuurder. En in een zure omgeving hebben goede bacteriën het voordeel: zij gedijen juist beter in een licht zure omgeving, wat de balans tussen gunstige en ongunstige bacteriën ten goede komt. Goede bacteriën doen het juist goed in een licht zure omgeving en krijgen daardoor meer ruimte.

Welke zuren doen wat?

Een goede blend voor kippen bestaat uit vijf zuren die elkaar aanvullen. Mierenzuur is van de vijf zuren het meest onderzocht en werkt met name in het eerste deel van het spijsverteringskanaal, waar het bijdraagt aan een goede balans tussen gunstige en ongunstige bacteriën. Het werkt met name goed in het eerste deel van het spijsverteringskanaal en is wetenschappelijk het best onderzocht. Onderzoek laat consistent zien dat het bijdraagt aan een goede balans tussen gunstige en ongunstige bacteriën, zowel in het voer als in de darm.

Propionzuur draagt bij aan hygiënisch voer, ook waar het schimmelvorming betreft. Schimmels in het voer zijn een onderschat probleem, zeker bij vochtig weer of als voer niet goed wordt bewaard. Ze beschadigen de darmwand en zorgen voor een slechtere opname van voedingsstoffen.

Melkzuur is een zuur dat het lichaam ook zelf aanmaakt. Het is mild van aard en draagt bij aan een stabiel zuur klimaat door de hele darm heen. Het ondersteunt de goede bacteriën en draagt bij aan een stabiele darmomgeving.

Azijnzuur kennen de meeste mensen van appelazijn. In de lage concentratie van appelazijn doet het weinig, maar in de juiste dosering als onderdeel van een blend draagt het wel degelijk bij aan de algehele werking.

Sorbinezuur speelt een belangrijke rol bij een goede balans van gisten in de darm. Sorbinezuur draagt bij aan een stabiele balans en aan de houdbaarheid van het voer

Waarom de darm zoveel meer doet dan je denkt

De darm doet veel meer dan voer verteren. Een groot deel van de weerstand van je kip zit daar. Die balans is kwetsbaarder dan je denkt, een nieuwe kip erbij, ander voer, warm weer of stress kan al genoeg zijn om ongunstige bacteriën meer ruimte te geven in de darm. Met als gevolg dat haar lichaam bezig gaat om dit te herstellen. Energie die normaal gaat naar eieren leggen, bewegen, gaat nu naar het afweersysteem.

Slechte mest: wat zegt het je?

De mest van je kippen is een van de beste indicatoren van wat er in de darm gebeurt. Stevige, goed gevormde mest met een witte top is een goed teken. Waterige, slijmerige of erg donkere mest kan wijzen op een verstoring. Het zegt niet precies wat er is, maar wel dat er iets aan de hand is. Het is één van de signalen die je mee laat tellen.

Een enkele afwijkende keutel hoeft niets te betekenen kippen produceren ook van nature blinde-darmmest die er anders uitziet dan gewone mest. Maar als je structureel afwijkende mest ziet bij meerdere kippen, is dat een signaal dat de darmomgeving niet optimaal is. Niet altijd reden voor paniek, maar wel reden om actie te ondernemen.

Schimmels in het voer: vaker een probleem dan je denkt

Schimmels groeien op voer dat te lang staat of te vochtig bewaard wordt. Je ziet ze niet altijd, maar je kip krijgt ze wel binnen. Ze irriteren de darmwand en krop, waardoor voedingsstoffen slechter worden opgenomen. Propionzuur en sorbinezuur ondersteunen het voer al voordat het de darm bereikt.

Let altijd op bij vochtig voer dat dit niet te lang staat om schimmels te voorkomen.

Let op: niet elk product met zuren is hetzelfde

Steeds meer producten voor kippen worden verkocht met de belofte “op basis van zuren”. Dat klinkt logisch, je hebt er inmiddels over gelezen hoe organische zuren onderdeel zijn van de professionele pluimveehouderij. Toch is het slim om naar de samenstelling te kijken voordat je iets aanschaft.

Een aantrekkelijke naam met gezondheidsclaims eromheen zegt op zichzelf niets, de samenstelling wel.
Ook appelazijn wordt vaak in dit rijtje genoemd. Het verschil zit in de concentratie: azijnzuur in appelazijn zit in een veel lagere hoeveelheid dan de zuren die in de pluimveesector gebruikt worden.
Kruiden zijn daarnaast op zichzelf prima, ik gebruik ze zelf ook. Ze zijn alleen iets anders dan zuren, en dat mag je in de samenstelling ook gewoon terugzien.

→ Lees hier meer: Appelazijn voor kippen fabel of feit

Wanneer zet je nou dit soort middelen in?

Gewoon altijd. Vast gebruik is de slimste aanpak: een gezonde darm in balans houden is makkelijker dan een darm die uit balans is weer in balans brengen. Zelf gebruik ik het elke twee tot drie weken voor een dag of vijf achtereen.

Er zijn momenten waarop de darm extra kwetsbaar is: nieuwe kippen toevoegen, een voerwisseling, warme periodes, weersinvloeden, stress enz

Ook na een andere ingrijpende periode voor de darm kan het zinvol zijn om extra op de darmomgeving te letten, bijvoorbeeld als de darmflora tijdelijk uit balans is geweest

Hoe gebruik je de zuren?

Via het drinkwater is de eenvoudigste manier. Je lost het product op in het water volgens de dosering op de verpakking. Let er wel op dat je niet te veel gebruikt: als het water te zuur smaakt, drinken kippen minder, en dat wil je juist niet. Houd je aan de aanbevolen hoeveelheid en je zit altijd goed.

Het gebruik: Zelf houd ik een vast ritme aan van eens in de twee tot drie weken, een dag of vijf achtereen. Dat is geen kuur voor een probleem, maar gewoon een terugkerend onderdeel van de verzorging, net als een schone waterbak of vers strooisel. In periodes met veel verandering, denk aan rui, warm weer of het introduceren van nieuwe kippen, kies ik er zelf voor om iets vaker een ronde in te lassen

Twijfel je of dit product bij jouw kippen past? Neem gerust contact op, dan denk ik met je mee.

Veelgestelde vragen:

Kan ik organische zuren het hele jaar door geven?

Ja, dat kan. Veel kippenhouders in de professionele sector gebruiken ze structureel, niet alleen op momenten dat er iets speelt. Zelf houd ik een vast ritme aan van om de paar weken, los van het seizoen.

Kunnen kuikens ook organische zuren krijgen?

Over het algemeen wel, maar volg bij kuikens altijd de dosering die specifiek voor die leeftijdsgroep op de verpakking staat.

Kan ik organische zuren combineren met gefermenteerd voer of probiotica?

Dat kan prima samengaan, ze werken allebei aan een gezonde darmomgeving vanuit een net iets ander principe. Bouw het wel rustig op en kijk hoe je kippen erop reageren, in plaats van alles tegelijk te introduceren.

Merk je verschil bij oudere kippen?

Bij oudere kippen zie ik zelf dat de darm iets gevoeliger reageert op veranderingen zoals ander voer of een koude periode. Juist daarom vind ik een stabiele darmomgeving bij oudere dieren extra de moeite waard.

Is het veilig om te combineren met andere voedingssupplementen?

Je kunt niet zomaar voedingssupplementen mengen. Twijfel je over een specifieke combinatie, neem dan gerust contact op, dan denk ik met je mee.

Wil je meer lezen:

Bronnen

Polycarpo, G.V. et al. — Meta-analyse organische zuren bij vleeskuikens (groei en voederconversie).
Wang, Y. et al. — Systematische review: organische zuren en Salmonella bij kippen.
Bourassa, D.V. et al. — Mierenzuur in voer en Salmonella-uitkomsten.
Daneshmand, A. et al. — Organische zuren (blends) en darmgezondheid bij kippen.
Abd El-Ghany, W.A. et al. — Review: toepassingen van organische zuren in de pluimveehouderij.
EFSA — Veiligheidsopinies over azijnzuur, sorbinezuur en propionzuur als voederadditief voor pluimvee.

Heb je een korte vraag over een zieke kip? Ik help je graag, app mij gerust.

Ontdek direct Mestonderzoek kippen, Gezondheidsproducten of lees mijn artikelen over gezondheid en ziektes en hoe je je kippen kunt ondersteunen.