Mijn kip wil niet op stok slapen
Wil je kip niet op stok slapen? Dat komt bijna altijd door één van deze oorzaken: een ongeschikte stok, rode vogelmijt/bloedluis, te weinig stokruimte, of het gedrag is nooit aangeleerd. De oplossing: pas de stok aan (hout, 3–5 cm diameter, hoger dan de legnesten), behandel het hok op mijten, en plaats de kip de eerste avonden handmatig op de stok in het donker. De meeste kippen leren het binnen één tot twee weken.
Waarom slapen kippen op stok?
Kippen slapen van nature op stok. Het instinct stamt af van de rode kamhoen of ook wel Bankivahoen genoemd, hun wilde voorouder, die in bomen sliep om buiten bereik te blijven van aanvallers op de grond. Een kip die op stok slaapt, voelt zich veilig, zit warm en vertoont natuurlijk gedrag.
Een handig biologisch detail en weetje: de pees van de kip, die de teen sluit spant zich automatisch aan zodra de knie buigt. Een slapende kip hoeft haar poten niet actief te sluiten, ze valt er niet af, ook niet in diepe slaap.
Warmte. Op stok zitten kippen dicht tegen elkaar. Ze poetsen hun veren op, er ontstaat een isolerende luchtlaag en de poten verdwijnen onder de veren. Op de grond is een kip blootgesteld aan tocht en kou. Kippen die consequent op de grond slapen, lopen meer kans op bevroren kammen, ademhalingsproblemen en een verminderde weerstand.
Sociale rangorde. De stok is ook een sociaal statement. Dominante kippen zitten het hoogst. Kippen lager in pikorde worden weggepikt als ze de verkeerde plek innemen, wat direct verklaart waarom nieuwe kippen aanvankelijk op de grond slapen, voordat ze direct op stok durven.
De 8 meest voorkomende oorzaken
1. Het gedrag is nooit aangeleerd
Kuikens leren stokgedrag van hun moeder of van oudere kippen. Kuikens die opgroeien zonder moederkip en zonder stok in de opfokruimte kennen dit gedrag simpelweg niet.
2. De stok is ongeschikt
Dit is de meest onderschatte oorzaak. Veel standaard hokkken worden geleverd met veel te smalle en dunne zitstokken, heel oncomfortabel voor een kip. Dit veroorzaakt ook makkelijk Bumblefoot, omdat de druk van de zitstok niet juist is.
Een goede stok:
- Materiaal: onbehandeld hout (vurenhout). Ruw genoeg voor grip, isoleert beter dan metaal.
- Diameter: 4 tot 5 cm. De kip moet haar poten om de stok kunnen wikkelen.
- Hoogte: 40 tot 80 cm boven de grond. Te laag voelt onveilig, te hoog is ontoegankelijk voor zware rassen.
- Lengte: minimaal 25 cm per kip. Te weinig ruimte leidt tot gedoe en elkaar lastig vallen
- Positie: altijd hoger dan de rand van de legnesten.
- Stabiliteit: bevestig hem stevig aan twee zijwanden, eventueel met bloedluisbakjes aan weerszijde
Let op: ronde stokken geven minder houvast dan vierkante. Kies een stok met een platte bovenkant, zoals een plank van 5 × 5 cm, en schaaf en schuur hier rondom de randen glad.
Wil je meer weten over Bumblefoot: Bumblefoot voorkomen en behandelen
3. Rode vogelmijt/bloedluis
Bloedluis verstopt zich overdag in spleten van het hok, onder de stok, en zoekt s’nachts de kip op om bloed te drinken en zich te voeden. Een kip die wordt gebeten, koppelt de stok al snel aan pijn en vermijdt hem. Dit is een van de meest voorkomende en meest miskende oorzaken, zeker in de zomer.
Herken een bloedluis infectie aan:
- Kippen die onrustig zijn op het hok en ’s ochtends vroeg naar buiten willen.
- Bleke kammen, slap gedrag, verminderde eiproductie.
- Rode of bruine vlekjes op wit papier dat je langs de onderkant van de stok haalt.
- Kleine bewegende stipjes (rood of grijs) in spleten en hoekjes.
Rode vogelmijt vermenigvuldigt zich explosief bij temperaturen boven 20°C. Behandel het hok preventief én curatief met de daarvoor bestemde middelen zoals producten op basis van silica
Lees meer:
4. Te weinig stokruimte
Als er te weinig stokruimte is, belandt een deel van de kippen automatisch op de grond. Dit los je niet op met training, dit moet je echt aanpassen. Onderling wordt er anders flink gepikt en geduwt en maakt dat een er veel gedoe ontstaat onderling met dat ze op stok willen.
Berekening: aantal kippen × 25 cm. Bij 8 kippen heb je minimaal 200 cm stoklengte nodig. Spreid die over meerdere stokken op verschillende hoogtes.
5. Nieuwe kippen
Nieuwe kippen gooien de pikorde overhoop. Ze worden niet meteen welkom geheten op de stok en slapen aanvankelijk op de grond. Dit normaliseert zich in de meeste gevallen binnen twee tot vier weken.
Lees hier meer over de pikorde bij kippen
6. Ziekte, blessure of fysieke beperking
Een kip die plotseling de stok weigert terwijl ze dat altijd deed, heeft mogelijk een fysiek probleem:
- Jicht of artritis — pijnlijke gewrichten maken het grijpen ondraaglijk.
- Marek — kan verlamming van de poten veroorzaken.
- Bumblefoot — bacteriële infectie van de voetzool.
- Overgewicht — bij zwaar gefokte rassen of hybride legrassen.
- Oogproblemen — een kip die minder goed ziet, heeft moeite de stok in het donker te lokaliseren.
Raadpleeg bij twijfel een pluimveedierenarts.
7. Angst door roofdieren
Een vos of marter in de buurt kan kippen zo traumatiseren dat hun normale gedrag wekenlang verstoord blijft. Ze verstoppen zich liever in een hoek dan zichtbaar op de stok te zitten. Zorg voor een goed afgesloten hok zonder kieren en geef de kippen rust om te herstellen.
8. Verkeerde indeling in je kippenhok
Als de legnesten hoger hangen dan de stok, kiezen kippen de nesten, de hoogste plek wint altijd. Hangt de stok in een tochtige hoek of voor een raam met buitenlicht? Dan mijden kippen hem om andere redenen. Beoordeel het hok vanuit het perspectief van de kip: is de stok de meest aantrekkelijke, veiligste en warmste plek? Zo nee, pas de indeling aan.
Kippen op stok leren: stap voor stap
Stap 1: Kijk eerst eens wat het echte probleem is
Training heeft pas zin als de oorzaak is weggenomen. Controleer:
- Heeft de stok de juiste afmetingen en het juiste materiaal?
- Is er voldoende stoklengte voor alle kippen?
- Hangt de stok hoger dan de legnesten?
- Zijn er tekenen van rode vogelmijt of andere parasieten?
- Zijn er recent nieuwe kippen toegevoegd?
- Vertoont een kip tekenen van ziekte of blessure?
Stap 2: Optimaliseer de stok en het hok
Vervang een ongeschikte stok. Behandel het hok op mijten. Blokkeer ’s avonds de legnesten met een doek of plank, zolang die beschikbaar zijn als slaapplek, zullen kippen ze verkiezen boven een onbekende stok. Maak de nesten ’s ochtends tijdig weer vrij.
Stap 3: Handmatig plaatsen in het donker
De meest effectieve methode. Wacht tot het volledig donker is, kippen zijn dan in een soort halfslaap en veel rustiger om te hanteren. Til de kip op, zet haar op de stok. Doe dit elke avond, consequent. De meeste kippen pakken het op na drie tot tien avonden. De aanhouder wint.
Tip: gebruik roodlicht in plaats van een witte zaklamp. Rood licht verstoort de slaap minder.
Stap 4: Loopplank of tussenstok
Voor rassen die moeite hebben met vliegen of klimmen is een schuine loopplank met dwarslatten een uitstekende hulp. Een tussenstok op halve hoogte werkt ook goed als de hoofdstok hoger dan 60 cm hangt.
Stap 5: Zet rolmodellen in, kippen die het al snappen
Heb je al kippen die wél consequent op stok gaan? Dat zijn waardevolle voorbeelden voor de rest.
Stap 6: Volhouden
Houd de training twee weken vol. Mest ónder de stok is elke ochtend een betrouwbare indicator van wie er op heeft geslapen. Blijft een kip weigeren ondanks alle aanpassingen? Onderzoek haar opnieuw op fysieke oorzaken.
Welke rassen gaan wel of niet op stok?
Kippen die vaak makkelijk op stok gaan
| Ras | Toelichting |
|---|---|
| Leghorn | Licht, wendbaar, klimt moeiteloos |
| Welsumer | Zelfstandig, goed instinct, weinig begeleiding nodig |
| Barnevelder | Vlug en actief, gaat zelfs liever één stok hoger |
| Araucana / Ameraucana | Actief en alert, let bij de kuifvariant op slecht nachtzicht |
| Vorwerkhoender | Goed ontwikkeld stokinstinct |
| Kraaikoppen | Vlug ras, gaat graag hoog |
| New Hampshire | Actief en behendig |
| Plymouth Rock | Middelzwaar maar goed behendig |
| Marans | Over het algemeen goed (zwaardere lijnen hebben meer moeite) |
Aanpassing vereist voor deze rassen
| Ras | Advies |
|---|---|
| Brahma | Lage stok (max. 30 cm) + brede diameter + stevige loopplank. Zonder aanpassingen slapen Brahma’s op de grond. |
| Cochin | Vergelijkbaar met Brahma; pootveren belemmeren ze soms |
| Jersey Giant | Extra versterkte lage stok; de hokconstructie moet hun gewicht kunnen dragen |
| Silkie (Zijdehoen) | Soms slecht zien door kuif, broedse aard, extra teentje, de meeste Silkies slapen op de grond |
| Cochin kriel | Pootbevedering belemmeren soms het stok gebruik; gebruik een zeer lage, brede stok |
| Sultan | Vergelijkbaar met Silkie: extreme bevedering, kuif en pootbevering |
| Faverolle | Minder assertief; lagere-rangsdieren worden snel van de stok gepikt, vaak ook te zwaar |
Veelgemaakte fouten bij stoktraining
- Overdag plaatsen — kippen stappen meteen weer af. Train altijd in het donker.
- Te snel opgeven — geef de training minimaal twee weken.
- De oorzaak negeren — zolang er mijten zijn of de stok niet deugt, heeft training geen zin.
- Legnesten ’s nachts openlaten — blokkeer ze totdat de stok de gewoonte is geworden.
- Stok te hoog hangen — begin laag, verhoog geleidelijk.
- Te weinig stokruimte — kippen die geen plek hebben, slapen op de grond.
Hygiëne rondom de zitstok
Kippen produceren ’s nachts een groot deel van hun dagelijkse mest, die direct onder de stok valt. Zorg voor minimaal 10 cm strooiseldiepte en verwijder natte mest regelmatig.
De stok zelf verzamelt pootvetten, huidschilfers, smeer en parasieten. Was hem periodiek af met heet water en laat hem volledig drogen. Bij een mijteninfectie: strooi er wat diatomeenaarde op, niet te veel, en in alle spleten en behandel met evt producten met silica
Mijn kip slaapt in een boom of struik
In de zomer zoeken kippen met vrije uitloop soms een hek of boomtak op als slaapplek, normaal instinctgedrag. Dit kan gevaarlijk zijn met oog op roofdieren. Beter om ze toch in het nachthok te laten slapen. Willen ze niet het nachthok in, dan kan een klein lampje net voordat het schemer wordt helpen om kippen naar binnen te laten gaan.
In de winter is de stok extra belangrijk om warmte te behouden.
Heb je nog vragen, dan mail of app gerust
Meer lezen:
- Nachthok schoonmaken
- Bodembedekking in je kippenhok
- Kippengedrag en stress
- Houten of kunststof kippenhok, wat kies je?